Ireki menu nagusia

Terpeno

Isopreno-unitatez osatutako hidrokarburo asegabe naturalen izen generikoa. Landare askok ekoizten dute, batez ere koniferoek. Lurringintzan, botiketan, koloratzaileetan eta abarretan erabiltzen dira
Laukian isoprenoaren egitura eta ondoan limonenoa, farnesola eta erretinola (A bitamina).

Terpenoak isoprenoen (2-metilbuta-1,3-dieno) polimeroak dira[1]. Lipido ez saponifikagarrien taldean sartzen dira. Landareen olio usaintsuetan agertzen dira gehienbat, baina izaki bizidun guztietan aurkitu dira.

EtimologiaAldatu

1850 hamarkadan aurkitu ziren lehenengo terpenoak trementinatan eta trementinari alemanieraz terpentin esaten zaio.

Egitura kimikoaAldatu

Isoprenoen polimerizazioz osatzen dira eta hauen kopuruaren arabera sailkatzen dira. Hala ere azido mebalonikoa moldatuz osatzen direla ikusi da, isopreno isolaturik ez baita naturan aurkitu.

Terpenoek aldaketa kimikoren bat jasaten dutenean terpenoideak sortzen dira, normalean oxidazioz. A bitamina eda adibide bat.

SailkapenaAldatu

Trementinan aurkituriko terpenoak bi isopreno ditu. Terpeno hori hartu zen hasiera batean oinarrizko unitatetzat eta sailkapena honen multiploen arabera egiten da.

ErreferentziakAldatu

  1. Devlin, T. M (2004) Bioquímica Ed. Reverté, Barcelona ISBN 84-291-7208-4.