Ireki menu nagusia

Narratiba literaturaz edo ikus-entzunezko komunikazioa erabiliz gertaerak kontatzen dituen testu mota edo genero artistikoa da. Narratiba lan bati narrazio deritzo. Gertaerak errealak (kronika, esaterako) zein fikziozkoak (eleberria, esaterako) izan daitezke eta lanaren argumentua osatzen dute, gehienetan pertsonaia batzuk tartean. Narratzailea gertaerak kontatu egiten dituena da eta hirugarren pertsonatik (maiz narratzaile orojakile baten ikuspuntutik, gertaera guztien berri zehatza duena: Bere etxera sartu zen. Bertan bizi zen neska ez zen konturatu eta lo jarraitu zuen.), lehenengo pertsonatik (narratzailea bera protagonista edo pertsonaia denean: Bere etxera sartu nintzen.) nahiz gutxitan gertatzen den bigarren pertsonatik (bigarren pertsona bati zuzenean kontatzen zaionean: Lo zinen bitartean, ez zinen konturatu zure etxera sartu zela).

Narrazioan estilo zuzena eta zeharkakoa ere bereizten dira: estilo zuzenean narratzaileak pertsonaien esanak hitzez hitz aipatzen ditu: "Alde hemendik!" - ihardetsi zion.. Zeharkako estiloan, berriz, pertsonaien esanak kontatu egiten dira (Alde egiteko esan zion). Beste estilo mota bat monologoa da.

Narratiban zenbait azpigenero bereizten dira: literaturan, eleberria kontakizun luzeak dira eta ipuinak laburrak; kronikak eta gutunak ere narrazioaren azpigenerotzat har daitezke.

Narrazioaren osagai nagusiakAldatu

DenboraAldatu

Narrazio baten kontakizun orok bere iraupena dauka. Denbora errealean labur iraun zuena luze konta daiteke eta alderantziz, denbora errealean luze iraun zuena, narrazioan labur konta daiteke. Horrela, esate baterako, eleberri batek egun bakar batean gertatutakoa konta dezake eta beste eleberri laburrago batek hainbat bizitza edo hainbat belaunalditan gertatutakoa konta dezake.

Narrazioak kontatzen duena denboran antolatu behar du eta horrela hiru motatako denbora-antolaketa bereiz daitezke:

  • Denbora lineala. Narrazioak kontatuko ditu gertatutakoak gertatu ziren ordena berean.
  • Atzeranzko jauziak. Kontakizunean, bat-batean, aurretik gertatutakoak txertatu egiten dira.
  • Aurreranzko jauziak. Geroago gertatuko direnak aurreratu egiten dira irakurle edo entzulearen arreta areagotzeko.

EspazioaAldatu

Narrazio batean kontatzen diren kontakizunak nonbait gertatu direla kontatzen da. Leku horri espazio esaten zaio eta erreala zein asmatua izan daiteke.

  • Espazio erreala narraziotik kanpo ere benetan existitzen da.
  • Espazio asmatua narrazioaren egileak asmatutako tokia da. Errealitatearekin antzekotasun handiak dauzkaten espazioak ager daitezke narratiban eta oso leku fantastikoa eta irrealak ere bai.
  • Erreala izan zitekeen espazio asmatua. Idazleek batzuetan leku izenak asmatu egiten dituzte baina gero deskribatzen diren lekuak benetakoak izan zitezkeen, errealismo kutsu handia dute. Horrelakoak dira, esate baterako, Txomin Agirreren Arranondo (Ondarroatzat hartu dute kritikari batzuek), Atxagaren Obaba herria edo Sarrionandiaren Kalaportu.

KontatzaileaAldatu

Narratzailea edo kontatzailea gertakizunak kontatzen dituen ahotsa da.

PertsonaiakAldatu

Pertsonaiak narrazioan agertzen diren parte-hartzaileak dira. Fikziozkoak zein errealak izan daitezke.

Narrazioaren ezaugarri batzukAldatu

  • Gertakarien sekuentziak bildu ohi dituzte[1]. Kronologikoki antolatzea da aukerarik klasikoena baina narratiba modernoak denboraren kronologia ohikoarekin hautsi egiten du askotan.
  • Hizkuntzaren erabilera-eremu guztietan agertzen dira, baina, batez ere, pertsonen arteko harremanetan, literaturan eta gizarte-hedabideetan.
  • hiztunak hizkuntzetara hurbiltzeko egiten duen hasierako hurbilketa narrazio testuen bidez izan ohi da.
  • narrazio-testuak, egun, zabaldu egin dira teknologia, kode eta euskarri berriek dakartzaten aldaketen kariaz; beraz, narrazio-mota berriak eta zailtasun handiagokoak ditugu.

ErreferentziakAldatu

  1. EAEko Berritzegune Nagusia: «Narrazio-testua - Hizkuntzari buruzko hausnarketa» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2019-02-15.
  2. EAEko Berritzegune Nagusia: «Narrazio-testua - Hizkuntzari buruzko hausnarketa» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2019-02-15.
  3. EAEko Berritzegune Nagusia: «Narrazio-testua - Hizkuntzari buruzko hausnarketa» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2019-02-15.
  4. «Narrazio-testuen ebaluazio-errubrikak - ERRUBRIKAK» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2019-06-19.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu