Pago lepatuak, Otzarreta pagadia, Gorbeia
Sahats lepatu bat (Salix viminalis).

Zuhaitza lepatzea adaburua edo erdiko adarra moztea da, lepogainetik albo adarrak haz daitezen.[1][2] Basoak ustiatzeko modu hau oso hedaturik egon zen Euskal Herrian eta Europa osoan. Bi mozkin hauetako bat nahi izaten zen zuhaitza lepatzen zenean: aziendentzako bazka (esate baterako, lizar hostoa) edo egurra. Lehenbiziko kasuan adar berriak 2-6 urtetik behin mozten ziren. Helburua egurra zenean, berriz, 8-15 urtetik behin moarratzen ziren.

Euskal Herrian bereziki lepatu izan ohi den zuhaitza pagoa da, baina baita ere haritza eta artea. Basoko zuhaitzez gain, soro eta bide ertzetako zuhaitz bakanduak ere lepatu izan ohi dira Europan zehar, batez ere xarma, haritza, lizarra, zumarra, makala eta sahatsa.

Pago lepatuakAldatu

 
Pago motz bat (Nafarroa)

Euskal Herriko pagadi ugari ustiatzeko, pagoak lepatu egin ohi dira. Zuhaitz horiei pago motzak (edo motxak) edo lepatuak deritze. Lepatu gabe badira, pagolizar deritze. Pago motzean, adarrak aldamenetara irteten zaion zatia pago-burua da.[3]

Pago motzak 2-3 metroko enbor lodia dute eta lepogainetik ateratzen diren zenbait adar luze. Adarrak 10-15 urtetik moarratzen ziren, ontzigintzan erabiltzeko edo egur ikatza egiteko.[4]

ErreferentziakAldatu

  1. Perurena, Patziku. Basoko hitzen muga beroetan (I). Diario Vasco, 27 septiembre 2007ko irailak 27, diariovasco.com . Noiz kontsultatua: 2020-4-25.
  2. Elosegi Irurtia, Arturo. Euskara ekologian: erabiltzaile arruntaren ohiko arazoak eta ez-ohiko buruhausteak. inguma.eus . Noiz kontsultatua: 2020-4-25.
  3. Pagolizar. bergarakoeuskara.eus . Noiz kontsultatua: 2020-4-25.
  4. Iantzi, Maider. Teknika zaharrak aplikatu dituzte Oiartzungo Oieleku biziberritzeko. Gara, 2007ko otsailak 23, gara.naiz.eus . Noiz kontsultatua: 2020-4-25.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

  • Arbelaitz Ubegun, Estibaliz Zaharrak berri, Elhuyar aldizkaria, 219. zenbakia, 2006ko apirilak 1, aldizkaria.elhuyar.eus