Kimua edo puja landare bati ateratzen zaion abartxo berria da[1], zurtoinak, begiak edo hostoak izan ditzaketenak. Hazia ernamuintzen denean, gorantz hazten da, eta hostoak garatuko ditu. Udaberrian, landare iraunkorren kimuak, lurretik landare belarkararen hazkunde berria edo zurezko landareen lore edo zurtoinen hazkunde berria dira.

Pepino baten kimua.

Kimuak ez dira zurtoinekin nahastu behar, zurtoinen osagai kritikoak baitira, gorringoak, fruituak eta hostoak hazteko ardatz bat ematen baitie.

Animaliek askotan jaten dituzte, hazkuntza berriko zuntzek oraindik ez dutelako bigarren mailako zelula-paretaren garapena osatu; horrek kimuak leunagoak eta murtxikatzen eta digeritzen errazagoak bihurtzen ditu. Kimuak hazten eta zahartzen direnean, zelulek egitura gogorra eta erresistentea duten zelula-pareten garapena osatzen dute. Horren aurka zenbait landarek, iratzeek adibidez, toxinak ekoizten dituzte.

Zurezko landareen agerraldi motakAldatu

 
Sagarrondoan fruitu-ezperen garapena. Ezkerrean: bi urteko kimua; Eskuinean: hiru urteko kimua, fruta-ezpainak dituena

Zurezko landare askok kimu laburrak eta bereizgarri luzeak dituzte. Angiosperma batzuetan, kimu laburrek, ezproi edo fruitu-ezproi ere deituak, lore eta fruitu gehienak sortzen dituzte. Antzeko patroi bat gertatzen da konifero batzuetan eta Ginkgon, baina Picea bezalako genero batzuen "kimu laburrak", sortu duten hostoaren zati batekin nahas daitezke.[2]

Fenomeno erlazionatu bat urtaroko heterofilia da, honek, udaberriaren hazkundearen eta lamen ondorengo hazkundearen hosto nabarmen ezberdinak ditu. Udaberriko hazkundean, nagusiki, aurreko denboraldian sortutako kimutik dator, eta, askotan, loreak barne hartzen ditu, lamen hazkundeak, sarri, kimu luzeak eskatzen dituen bitartean.[3]

ErreferentziakAldatu

  1. «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-12).
  2. Gifford, E.M.; Foster, A.S. (1989), Morphology, and evolution of vascular plants, New York: W. H. Freeman and Company
  3. Eckenwalder, J.E. (1980), "Foliar Heteromorphism in Populus (Salicaceae), a Source of Confusion in the Taxonomy of Tertiary Leaf! Remains", Systematic Botany, 5 (4): 366–383, doi:10.2307/2418518,

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu


  Artikulu hau biologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.