Artikulu hau Bizkaiko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aulesti (argipena)».

Aulesti (izen zaharra Murelaga) Bizkaiko ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Lea-Artibai eskualdean kokaturikoa. 653 biztanle zituen 2016. urtean.

Aulesti
 Bizkaia, Euskal Herria
Aulestiko udaletxea, Donibane enparantza. 2015-05-28.jpg
Aulestiko udaletxea.

Aulestiko bandera

Aulestiko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Bizkaia
Eskualdea Lea-Artibai
Izen ofiziala Escudo de Aulesti.svg Aulesti
Alkatea Jone Ansotegi Ikazuriaga (EH Bildu)
Posta kodea 48380
INE kodea 48070
Herritarra aulestiar
Kokapena
Koordenatuak 43° 17′ 47″ N, 2° 33′ 46″ W / 43.2964°N,2.5628°W / 43.2964; -2.5628Koordenatuak: 43° 17′ 47″ N, 2° 33′ 46″ W / 43.2964°N,2.5628°W / 43.2964; -2.5628
Azalera 25,31 km2
Garaiera 86 metro
Distantzia 44 km Bilbora
Demografia
Biztanleria 653 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -1)
Twemoji 1f6b9.svg
50,15 / 100
Dentsitatea 25,8 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 0,92
Zahartze tasa[1] % 21,01
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 30,53
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 84 (2011)
Genero desoreka[1] % 9,72 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 9,14 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 91,62 (2010)
Euskararen erabilera %79,6 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.aulesti.net

Herri nagusiki euskalduna izanda UEMA elkarteko kidea da, bertako alkatea dela UEMAko lehendakaria.

GeografiaAldatu

AuzoakAldatu

Goierri, Ibarrola, Narea, Malats, San Anton, Urriola eta Zubero.

Ingurune naturalaAldatu

Leia mendilerroaren Iluntzar mendiko (727 m.) oinetan dago kokatuta herria. Lea ibaiak udalerria gurutzatzen du.

Udalerri mugakideakAldatu

AzpiegiturakAldatu

HezkuntzaAldatu

  • Haur-eskola[2]
  • Urregarai Herri Eskola[3]
  • Ludoteka[4]
  • KZ gunea[4]

KulturaAldatu

KirolaAldatu

  • Torrezelai kirol-gunea[5]

OsasunaAldatu

  • Kontsultategia[6]

DemografiaAldatu

Aulestik 665 biztanle zeuzkan 2019an. Horietatik %27,37ak 65 urte edo gehiago zeuzkan. Atzerrian jaiotakoen kopurua %6,02 zen.[7]

Aulestiko biztanleria

HistoriaAldatu

Bandoen gerran, Aulestia etxea oinaztarren aldekoa zen.

1498. urteko irailean sute handi batek herriko kale bakarra erre zuen.

1743an topatu ziren Telleriako urak. Uda sasoian jende asko etortzen zen herrira ur horiek hartuta atseden hartzera.

1924 eta 1966 urteetan, 11 baserri hustu ziren. Hurrengo lau urteetan, beste zortzi.

Baliteke Sabino Arana Iturritza baserrian bizi izana, euskara ikasten ari zela. Eta, beranduago, Alkorta etxean.[8]

PolitikaAldatu

2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Mikel Ansotegi Jaio (EH Bildu) da Aulestiko alkatea, alkatetza berrituz. Ansotegik alkatetza berritu zuen bere taldearen baiezko botoei esker, gehiengo osoaz.

2015eko udal hauteskundeakAldatu

Aulestiko udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24a

2011ko maiatzaren 22a

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu (EH BILDU)*
5 / 7
291 (% 74,05)
5 / 7
291 (% 65,39)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)
2 / 7
102 (% 25,95)
2 / 7
152 (% 34,16)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: Udal hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean

2019ko udal hauteskundeakAldatu

2019ko maiatzeko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bildu 279 boto; EAJk 111 boto.[9] Ondorioz, Jone Antsotegi Ikazuriaga aukeratu zuten alkate.[10]

EkonomiaAldatu

Honela banatzen ziren sektore ekonomikoak 2017an: Lehen sektorea %8,2; bigarren sektorea %31,4; eta hirugarren sektorea %50,9. Eraikuntzaren arloak balio erantsi gordinaren %9,5 suposatzen zuen.[7]

EuskaraAldatu

Aulestiko Cresen Urkidi hiztunaren testigantza. Euskal Herriko Ahotsak[11][12] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Aulestiko euskara mendebaldeko bizkaieraren barnean kokatzen da, sortaldeko hizkeraren parte den Lea-Artibaiko euskaran[13][14] hain zuzen. Herritarren %88,52 euskalduna da.[7]

Ondasun nabarmenakAldatu

ElkarteakAldatu

Aulestiar ospetsuakAldatu

BitxikeriakAldatu

  • Herri honetan egindako azterketa baten ondoren argitaratu zuen William A. Douglass antropologo estatubatuarrak 'Death in Murelaga' liburua. Bertan aztertzen ditu herri honetako hileta errituak.[17] Ikerketa egiteko, urtebetez egon zen Zubero auzoko Goitiandia baserrian bizitzen.[18] 1965 urtean egin zuen egonaldi hura.[19]

Argazki galeriaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. «Aulestiko Udala - Haurreskola» www.aulesti.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  3. «Aulestiko Udala - Urregarai Herri Eskola» www.aulesti.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  4. a b c «Aulestiko Udala - Kultura» www.aulesti.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  5. «Aulestiko Udala - Kirolak» www.aulesti.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  6. «Aulestiko Udala - Osasuna» www.aulesti.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  7. a b c «Web Eustat. Datos Estadísticos de Aulesti» www.eustat.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-16.
  8. Augustin Zubikarai eta Juan Fernandez Egiguren (1990), Aulesti
  9. www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-16.
  10. «Aulestiko Udala - Udala» www.aulesti.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-16.
  11. «Lea-Artibaikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-06-26.
  12. «Aulesti - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-06-26.
  13. «Lea-Artibaikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-06-26.
  14. «Aulesti - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-06-26.
  15. «LeaArtibaiTurismoa» www.leaartibaiturismo.com . Noiz kontsultatua: 2020-03-24.
  16. http://www.aulesti.eus/es-ES/Noticias/Documents/Ondarea-eskola.pdf
  17. William A. Douglass (2003), Muerte en Murelaga, Alberdania
  18. «Muerte en Murelaga» Argia 2006-01-15 . Noiz kontsultatua: 2020-03-16.
  19. (Gaztelaniaz) «Se reedita 'Muerte en Murélaga', de William Douglass» Euskal kultura . Noiz kontsultatua: 2020-03-16.

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa