Ireki menu nagusia

Oiz (Nafarroa)

Nafarroa Garaiko udalerria
Artikulu hau Nafarroa Garaiko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Oiz (argipena)».


Oiz[2] (ofizialki Oitz) Nafarroa Garaiko iparraldeko udalerri bat da, Malerrekako ibarrean, Baztan Bidasoa eskualdean. Iruñeko merindadekoa. 140 biztanle zituen 2014. urtean. Nafarroako hiriburu Iruñetik 58 kilometro iparraldera dago.

Oiz
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Oiz 02.jpg
Oizko ostatua; atzealdean, eliza.

Oizko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Eskualdea Malerreka
Izen ofiziala Escudo de Oitz.svg Oitz
Alkatea Alberto San Miguel Mindegia
(Oizko Alkartasuna)
Posta kodea 31751
INE kodea 31187
Herritarra oiztar
Kokapena
Koordenatuak 43° 06′ 38″ N, 1° 41′ 08″ W / 43.110555555556°N,1.6855555555556°W / 43.110555555556; -1.6855555555556Koordenatuak: 43° 06′ 38″ N, 1° 41′ 08″ W / 43.110555555556°N,1.6855555555556°W / 43.110555555556; -1.6855555555556
Oiz (Nafarroa) hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Oiz (Nafarroa)
Oiz (Nafarroa)
Oiz (Nafarroa) (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 8,13 km2
Garaiera 187 metro
Distantzia 58 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 140 biztanle
% 57,45 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 42,55
Dentsitatea 17,22 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 6,49
Zahartze tasa[1] % 22,03
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 38,46
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 0 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 9,57 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 91,16 (2010)
Euskararen erabilera % 78,5 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.oitz.org/

GeografiaAldatu

Ingurune naturala eta klimaAldatu

Herrigunearen inguruko basoetan pagoak nagusi dira, batez ere, mendien iparraldeko isurialdeko gunerik altuenetan. Mendien beheko haranetan, gizakiak mozketarik egin ez zuen lekuetan, gaztainondoak eta haritzak daude. Nafarroa Garai gehienean ez bezala, Oizen ez da ia birlandaketarik izan. Pagoaz gain lizarrak eta gaztainondoak ere badaude. Urritik aurrera hainbat ehiztari aritzen da herriaren inguruko mendietan.

Oizko klima ozeanikoa da. Prezipitazioak ugariak dira urte osoan, gehienak neguan eta udazkenean. Egun euritsuak 180 inguru dira urtero. Urteko batez besteko tenperatura 12 eta 14 °C bitartekoa da; eta batez besteko prezipitazioa, 1.600 eta 2.000 mm ingurukoa.

MugakideakAldatu

Oizek mugakide ditu iparraldean Ituren eta Doneztebe, hegoaldean Ultzama, eta mendebaldean Urrotz.

HistoriaAldatu

Herria 1366. urteko dokumentu batean agertzen da lehen aldiz baina ez zen udalerri bihurtu 1845era arte. Erdi Aroan Lerin ibarraren jaurerri izan zen, eta 1427ko datuen arabera bi familia kapare bizi ziren bertan: Martin Oitz eta Martin Gartzia Arbizu familiak.

1845ean Oiz Leringo Doneztebe ibarrari loturik egoteari utzi eta udalerri independente bihurtu zen. 1847an zaldi bide batzuk baino ez zituen eta bertako haurrak Donamariko eskolara joaten ziren. XIX. mendearen amaieran eskola eraiki zen eta XX. mendearen hasieran herrian errota eta ostatua zeuden.

DemografiaAldatu

Oizko biztanleria
 
Datu-iturria: www.ine.es

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hamaika etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %7,14 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

EuskaraAldatu

Oitzeko Migel Urrozen[3] pasartea, familiaren eta herriaren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[4][5] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Oizeko euskara[6] Ipar-sartaldeko nafarreraren[7] aldaera bat da, Malerrekakoa[8] hain zuzen. Ipar-sartaldeko azpieuskalkia Bortzirietan, Malerrekan, Bertizaranan eta euren ondoko beste herri batzuetan egiten da: Baztango Oronoz-Mugairin eta Basaburu Txikiko Beintza-Labaienen, Goizuetan eta Saldiasen. Berrikuntza nafar zenbait ez dira alderdi honetara heldu Zuazoren arabera eta, bestetik, nabarmena da Gipuzkoako euskararen eragina. Gainera, Ipar Euskal Herriaren gertutasuna ere sumatzen da hizkera hauetan.

PolitikaAldatu

UdaletxeaAldatu

Oizko plaza nagusian dagoen udaletxea XIX. mendearen amaieran eraiki zen. Bi solairuko eraikuntzak porlanezko fatxada eta harrizko ertzak dauzka. Eraikinean udalaz gain, etxebizitzak, eta ostatu bat daude. Udala alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute.

Udaleko idazkaria Oiz, Donamaria eta Urrozko idazkari da.

  • HELBIDEA: Kale Nagusia, 1

Udal hauteskundeakAldatu

2007ko maiatzean ez zen udal hauteskunderik izan Oizen, ez zelako inongo talderik aurkeztu[9]. Aldiz, urte bereko azaroan Alberto San Miguel aukeratu zuten alkate, Oizko Alkartasunaren izenean.

2011ko udal hauteskundeetan ere talde hau izan zen aurkeztutako bakarra eta alkatetza San Miguelek gorde egin zuen. Beste lau kide zinegotzi bihurtu ziren[10].

AlkateakAldatu

2007-2011 Alberto San Miguel Mindegia Oizko Alkartasuna
2011-2015 Alberto San Miguel Mindegia Oizko Alkartasuna

AzpiegiturakAldatu

Oiz Malerrekako Zerbitzuen Mankomunitateko kidea da.

GarraioakAldatu

Mariano Vertiz autobus konpainiak Doneztebe eta Labaiengo linea ustiatzen du, norabide bakoitzean bidaia bakarra egiten duena. Lineak honako ibilbidea egiten du:

JaiakAldatu

Oizek Ama Birjinaren eguna ospatzen du irailaren 8an. Jaietan bertso-bazkaria eta hainbat kirol erakustaldi antolatzen dira.

Ondasun nabarmenakAldatu

Aipagarri dira Ameztia errekaren gaineko Erdi Aroko zubia, eta XIX. mendeko udaletxea. Eraikin erlijiosoei dagokienez, XVII. mendeko San Tiburtzio eliza da herriko eliza nagusia, eta zilarrezko gurutze baliotsu bat du.

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira Udalbiltza.
  2. Euskaltzaindia (PDF) 155. arauaː Nafarroako udal izendegia.
  3. «Urroz Arrastio, Migel - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-04.
  4. «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-04.
  5. «Umetako jolasak: "txintxarikuan" eta "sosetan" - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-04.
  6. «Oitz - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-04.
  7. «Ipar-sartaldekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-04.
  8. «Malerrekakoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-10-04.
  9. Noticias de Navarra egunkariko albistea.
  10. Zerrendak Nafarroako Aldizkari Ofizialean.

Kanpo estekakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Oiz (Nafarroa)  
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa