Donamaria

Nafarroa Garaiko udalerria

Donamaria[2] Nafarroa Garaiko iparraldeko udalerri bat da, Malerrekako ibarrekoa, Iruñeko merindadekoa. Iruñea hiriburutik 56 kilometro iparraldera dago. Donamariak 456 biztanle zituen 2014. urtean.

Donamaria
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Jauregia Donamaria.JPG

Donamariako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Eskualdea Malerreka
Izen ofiziala Escudo de Donamaria.svg Donamaria
Alkatea Natalia Rekarte Oteiza
Posta kodea 31750
INE kodea 31081
Herritarra donamariar
Kokapena
Koordenatuak 43° 06′ 40″ N, 1° 40′ 22″ W / 43.11125°N,1.67278°W / 43.11125; -1.67278Koordenatuak: 43° 06′ 40″ N, 1° 40′ 22″ W / 43.11125°N,1.67278°W / 43.11125; -1.67278
Azalera 23,29 km2
Distantzia 56 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 456 biztanle
Dentsitatea 19,58 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 7,11
Zahartze tasa[1] % 23,86
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 30,61
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 76,36 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 9,19 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 93,48 (2010)
Euskararen erabilera % 83,8 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.donamaria.org

GeografiaAldatu

Ingurune naturala eta klimaAldatu

Etenekogaina mendia da udalerriko mendirik garaiena, eta hor historiaurreko tumuluak daude.

Donamariak klima ozeaniko epela dauka, euri ugari eta erregularrekin. Horrez gain, aldaketa termikoa txikia da eta uda garaian ez da hilabete idorrik izaten (ezta abuztuan ere). Urteko batez besteko tenperatura 12 eta 15 gradu artekoa eta prezipitazioak 1.800 eta 2.000mm bitartekoak izaten dira. Urteroko egun euritsuak 170 edo gehiago izan daitezke.

Herriaren inguruko basoetan, hosto erorkorreko espezieak nagusitzen dira, batez ere pagoa (800 hektarea). Horren atzetik haritza (250 hektarea), gaztainondoa (200 hektarea), lizarra, intsinis pinua eta bestelako espezieak datoz. Donamarian, landaturiko larizio pinu ugari dago, batez ere Korsikatik ekarria. Landaketak XIX. mendean hasi ziren.

Udalerri mugakideakAldatu

Donamariak mugakide ditu Doneztebe eta Bertizarana iparraldean; Baztan eta Bertizarana, ekialdean; Oiz, mendebaldean; eta Ultzama, hegoaldean.

AuzoakAldatu

Donamariako auzoak hiru dira: Artze, Askarraga eta Igurin.

HistoriaAldatu

Udalerria Ibargoiara ibarrari loturik egon zen 1845. urtea arte. Urte hartan, Azkarraga, Artze, Donamaria, Gaztelu (azken hau 1842ko erroldan udalerri independente gisa agertzen da) eta Igurin herriguneari elkartu zitzaizkion eta Donamaria udalerria osatu zuten, hiriburua Donamaria harturik.

DemografiaAldatu

Donamariako biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bost etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,19 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

PolitikaAldatu

UdaletxeaAldatu

Udaletxea plaza nagusian dago. Eraikinak lau solairu dauzka eta 2019. urtean zaharberritua izan zen. Ostatu bat, herriko liburutegia eta etxebizitzak ere ditu. Udala alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Donamariako udaleko idazkaria Oizko, Urrozko eta Beintza-Labaiengo idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Uxarrea auzoa 39, Behea

Udal hauteskundeakAldatu

2007an ez zen udal hauteskunderik izan Donamarian, ez zelako inongo talderik aurkeztu.[3] 2011n egoera bera izan zenez, 2003tik Ricardo Sagasetak jarduneko alkate jarraitu zuen. 2015. urteko udal hauteskundeetan Maite Urroz, hautagai bakarra, izendatu zuten alkate. 2019. urtean bi talde aurkeztu ziren, Herriarengatik eta Denongatik. Lehen aukerak irabazi zituen hauteskundeak, jasotako botuen %74,75 jasoz, eta Natalia Rekarte Oteiza alkate izendatua izan zen. [4]

AlkateakAldatu

  • 2007-2011 Ricardo Sagaseta Andiarena
  • 2011-2015 Ricardo Sagaseta Andiarena
  • 2015-2019 Maite Urroz
  • 2019-2023 Natalia Rekalde Oteiza

AzpiegiturakAldatu

Udalerria Malerrekako Zerbitzuen Mankomunitateko kidea da.

GarraioakAldatu

Mariano Vertiz autobus konpainiak Doneztebe eta Labaiengo linea ustiatzen du, norabide bakoitzean bidaia bakarra egiten duena. Lineak ibilbide hau egiten du:

BestakAldatu

Donamariako bestak abuztuaren 15ean egiten dira, Andre Mariaren Jasokundea ospatzen den egunean.

Gazteluko bestak abuztuaren 4an ospatzen dira, Santo Domingo egunean.

Ondasun nabarmenakAldatu

 
Jauregia dorretxea, atzean Mendaur mendia, eta eskuinaldean Artze auzoko Andre Mariaren Jasokundearen eliza.

Udalerriaren sarreran dagoen Jauregia dorretxea Nafarroa Garaiko ondare historikotzat sailkatuta dago. Jasokundearen Ama Birjinaren elizak, berriz, dorre biribila dauka eta kono itxurako teilatua. Elizak, gurutze latindar formako oinarria dauka.

Etxeei dagokienez, honakoak nabarmentzen dira:

  • Apezenea etxea
  • Xabatenea etxea
  • Aranibar dorrea

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa