Koordenatuak: Zeruko mapa 05h 55m 10.3053s, +07° 24′ 25.426″ Betelgeuse edo Alpha Orionis Orion konstelazioan dagoen bigarren izar distiratsuena da, Rigelen ostean. Zeruko hamaikagarren izarrik distiratsuena izan ohi da, baina ez beti. Kolore gorri nabarmena du, eta +0,0 eta +1,3 arteko itxurazko magnitude aldakorra da, izar nagusien artean gehien aldatzen dena. Infragorrien eremuan, Betelgeuse da zeruko izarrik distiratsuena. 2019an nabarmen murriztu zen bere argia, %60 inguru galduz[6], +1,5eko magnitudera arte, zeruko hogeita hirugarren izarrik distiratsuena izan arte[7]. Espekulazioek diote laster supernoba batean eztanda egin dezakeela[8], baina beste azalpen arruntagoak ere badaude[9].

Betelgeuse (α Ori)
Position Alpha Ori.png
Betelgeuse Orionen.
Behaketa data
Garaia J2000.0      Ekinokzioa J2000.0
Konstelazioa Orion
Igoera zuzena 05h 55m 10.3053s
Deklinazioa +07° 24′ 25.426″
Ezaugarriak
Mota espektralaM2Iab
Itxurazko magnitudea (V)0.42 (0.3 to 1.2)
Itxurazko magnitudea (J)-2.99 ± 0.10
U−B kolore indizea2.06[1]
B−V kolore indizea1.85[1]
Aldakor motaSR c (erdirregular)
Astrometria
Abiadura erradiala (Rv)+21.91 km/s
Berezko mugimendua (μ) IZ: 24.95 ± 0.08 mas/u
Dec.: 9.56 ± 0.15 mas/u
Paralajea (π)5.07 ± 1.10 mas
Distantzia643 ± 146 au
(197 ± 45 pc)
Magnitude absolutua (MV)−6.02[2]
Zehaztasunak
Masa15–20 M
Erradioa950-1200 R
Argitasuna120,000±30,000 L
Gainazaleko grabitatea (log g)-0.5[3]
Tenperatura3,140-3,641[4] K
Metaltasuna0.05 Fe/H[5]
Errotazioa5 km/s
Adina~7.3×106 urte
Beste izendapenak
Betelgeuse, α Ori, 58 Ori, HR 2061, BD +7° 1055, HD 39801, FK5 224, HIP 27989, SAO 113271, GC 7451, CCDM J05552+0724AP, AAVSO 0549+07
Datubase erreferentziak
SIMBADdata

Diametroa eguzkiarena halako mila da, 1,3 mila milioi kilometro inguru. M2 mota espektralekoa da eta Lurretik 640 argi-urtera dago. Supererraldoi gorria da, eta supernoba bezala lehertuko da.

ErreferentziakAldatu

  1. a b Nicolet, B.. (1978). «Catalogue of homogeneous data in the UBV photoelectric photometric system» Astronomy and Astrophysics 34: 1–49 Bibcode1978A&AS...34....1N.
  2. {{erreferentzia |izenburua=Betelgeuse |egilea=Wolfram Alpha |url=http://www.wolframalpha.com/input/?i=betelgeuse |data=2009-5-18
  3. Lobel, Alex; Dupree, Andrea K.. (2000). «Modeling the Variable Chromosphere of α Orionis» (PDF) The Astrophysical Journal, 545 (1): 454–74 doi:10.1086/317784 Bibcode2000ApJ...545..454L.
  4. Harper, Graham M.; Brown, Alexander; Lim, Jeremy. (2001). «A Spatially Resolved, Semiempirical Model for the Extended Atmosphere of α Orionis (M2 Iab)» The Astrophysical Journal, Volume 551, Issue 2, pp. 1073-1098. 551 (2): 1073–1098 doi:10.1086/320215 Bibcode2001ApJ...551.1073H.
  5. Ramírez, Solange V.. (2000). «Stellar Iron Abundances at the Galactic Center» (PDF) The Astrophysical Journal, 537 (1): 205–20 doi:10.1086/309022 Bibcode2000ApJ...537..205R.
  6. «ATel #13341: The Fainting of the Nearby Red Supergiant Betelgeuse» ATel . Noiz kontsultatua: 2020-01-09.
  7. (Ingelesez) «Waiting for Betelgeuse: What's Up with the Tempestuous Star?» Universe Today 2019-12-26 . Noiz kontsultatua: 2020-01-09.
  8. (Ingelesez) «A star is behaving strangely and could be about to explode into a supernova» The Independent 2019-12-29 . Noiz kontsultatua: 2020-01-09.
  9. «ATel #13365: Updates on the "Fainting" of Betelgeuse» ATel . Noiz kontsultatua: 2020-01-09.

Kanpo estekakAldatu


  Artikulu hau astronomiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.