Ireki menu nagusia

The Wizard of Oz (1939ko filma)

The Wizard of Oz (euskaraz Ozeko Aztia) 1939ko Victor Fleming estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. Halere eta nahiz eta filmaren tituluetan ez agertu, Norman Taurog, Richard Thorpe, George Cukor, King Vidor eta Mervyn LeRoy zinema zuzendariek ere parte hartu zuten. Denborarekin kultuzko filma bilakatu da.

The Wizard of Oz (1939ko filma)
Wizard of oz movie poster.jpg
Jatorria
Argitaratze-data 1939
Jatorrizko izenburua The Wizard of Oz
Jatorrizko hizkuntza ingelesa
Jatorrizko herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
Ezaugarriak
Genero artistikoa fantasiazko filma, musika-filma, abenturazko filma, family film Itzuli, komedia dramatikoa, lan literario batean oinarritutako filma eta film dramatikoa
Iraupena 98 minutu
Kolorea koloretakoa
Deskribapena
Oinarritua The Wonderful Wizard of Oz Itzuli
Honen parte da Memory of the World Register – Europe and North America Itzuli
Zuzendaritza eta gidoia
Zuzendaria(k) Victor Fleming
George Cukor
Mervyn LeRoy
Norman Taurog
King Vidor




Gidoigilea(k) Noel Langley Itzuli
Arthur Freed Itzuli
Jack Haley Itzuli
Bert Lahr
Herman J. Mankiewicz
Ogden Nash
George Seaton
Florence Ryerson
Edgar Allan Woolf
L. Frank Baum
Irving Brecher Itzuli
William H. Cannon Itzuli
Herbert Fields
Samuel Hoffenstein
John Lee Mahin Itzuli
Robert Pirosh Itzuli
Sid Silvers Itzuli
Yip Harburg
[[Kategoria:Noel Langley Itzuli idatzitako filmak]]
[[Kategoria:Arthur Freed Itzuli idatzitako filmak]]
[[Kategoria:Jack Haley Itzuli idatzitako filmak]]







[[Kategoria:Irving Brecher Itzuli idatzitako filmak]]
[[Kategoria:William H. Cannon Itzuli idatzitako filmak]]


[[Kategoria:John Lee Mahin Itzuli idatzitako filmak]]
[[Kategoria:Robert Pirosh Itzuli idatzitako filmak]]
[[Kategoria:Sid Silvers Itzuli idatzitako filmak]]
Antzezlea(k)
Judy Garland
Frank Morgan
Ray Bolger
Jack Haley
Bert Lahr
Margaret Hamilton
Billie Burke
Charley Grapewin
Pat Walshe
Terry
Clara Blandick
Lois January
Margaret Pellegrini
Meinhardt Raabe
Rolfe Sedan
Jerry Maren
Billy Curtis



[[Kategoria:Jack Haley Itzuli antzeztutako filmak]]


[[Kategoria:Billie Burke Itzuli antzeztutako filmak]]

[[Kategoria:Pat Walshe Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Terry Itzuli antzeztutako filmak]]

[[Kategoria:Lois January Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Margaret Pellegrini Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Meinhardt Raabe Itzuli antzeztutako filmak]]

[[Kategoria:Jerry Maren Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Billy Curtis Itzuli antzeztutako filmak]]
Ekoizpena
Ekoizlea Mervyn LeRoy
Arthur Freed Itzuli

[[Kategoria:Arthur Freed Itzuli ekoitzitako filmak]]
Konpainia ekoizlea Metro-Goldwyn-Mayer
Edizioa Blanche Sewell Itzuli
Ekoizpen-diseinatzailea Noel Langley Itzuli
Malcolm Brown Itzuli
William A. Horning Itzuli
Jack Martin Smith Itzuli
Bestelako lanak
Musikagilea Harold Arlen Itzuli
Argazki-zuzendaria Harold Rosson
Jantzi-diseinatzailea Adrian
Fikzioa
Kontakizunaren tokia Kansas eta Land of Oz Itzuli
Historia
National Film Registry
Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria
12th Academy Awards
Nominazioak Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria
Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria
12th Academy Awards

Herbert Stothart

Academy Award for Best Special Effects
12th Academy Awards

Albert Arnold Gillespie , Douglas Shearer

Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria
12th Academy Awards

Cedric Gibbons, William A. Horning

Film onenaren Oscar Saria
12th Academy Awards

Academy Award for Best Cinematography, Color
12th Academy Awards

Harold Rosson
Kanpo loturak
thewizardofoz.warnerbros.com

Filma L. Frank Baum idazleak 1900. urtean idatzitako The Wonderful Wizard of Oz eleberrian oinarritua dago.

Filma hau sei Oscar Sarietarako izendatua izan zen, urte hartan Gone with the Wind filma lehiakide gogorra izan zuen eta ia sari guztiak bereganatu zituen, halere The Wizard of Oz filmak bi sari irabazi zituen: Jatorrizko soinu banda onena eta Jatorrizko abesti onena, azken hau Over the Rainbow abesti ospetsuari esker.

SinopsiaAldatu

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.

Dorothy Gale neskato umezurtza bere izeba Emma Clara Blandick eta osaba Henry-rekin batera Kansaseko baserri batean bizimodu lasaia darama, haiekin batera hiru morroi xelebre bizi direlari: Hunk (Ray Bolger), Zeke (Bert Lahr) eta Hickory (Jack Haley). Egun batez, Dorthyren Toto txakurrak haien bizilaguna den Gulch andere neskazar zorrotzari (Margaret Hamilton) hozka egindo dio. Gulch andereak sheriffaren aginduz txakurra berarekin eramango du, nahiz eta Emma izebak eta Henry osabak ez eramateko eskatu. Totok ihez egin eta Dorothyrengana itzuliko da, hau erabat poztu eta laster Gulch anderea bueltan izango duetala ohartzen delarik. Toto berarekin bat eraman eta "Ostadarraren gain" bizitza hobe baten bila abiatzea erabakitzen du.

Bidaia abiatzean Dorothy neskatoak Marvel profesorea (Frank Morgan) topatuko du, Dorothyz axolatu gabe, neskatoari bere izeba Emma gaixo dagoela sinistaraziko dion azti xarmant baina gezurti bat. Dorothy baserrira itzultzen saiatuko da, baina aurretik bere familia etxearen atzealdeko soto batean ezkutatzera behatuarazi dituen tornado baten ondorioz kolpe bat jaso eta Dorothy etxe barnean zerraldo erori eta konorterik gabe geldituko da.

 
Goitik behera: Dorothy neskatoa, Ozeko Aztia, Txorimaloa, Leoia eta Latoizko Gizona.

Dorothy esnatu eta tornadoak etxea irentsi duela jabetzean nahasturik geldituko da. Gelako lehiotik Gulch anderea erratz baten gainean hegan doan sorgin beldurgarri batean bilakatua ikusiko du. Geroxeago, tornadoak Dorothy eta Toto txakurra dauden etxea Ozeko ostadarrean erortzen utziko ditu.

Glinda, Iparraldeko Sorgina (Billie Burke), iritsi eta Dorothyri Munchkinland ("Ipotxen Lurraldea") lurraldean dagoela berri emanen dio. Dorothyk Ekialdeko Sorgin Gaiztoa hil duela ere esaten dio, bere etxea haren gainean eroraraziz. Sorginak errubi kolorezko zapata edo txapinak zeramatzan.

Glinda adoretuta, ipotxak euren ezkutalekuetatik irten eta sorgin maltzurraren heriotza ospatzen dute, baina bapatean haren ahizpa den Mendebaldeko Sorgin Gaiztoa azaldu (hau ere Margaret Hamilton aktoreak antzeztua) eta bere ahizparen errubizko zapata boteretsuak berari emateko eskatuko du. Glindak aztikeriz errubizko zapatak Dorothyren oinetan ipiniko ditu eta Mendebaldeko Sorgin Gaiztoari bere ahalmenek Ipotxen Lurraldean inongo gaitasunik ez dituztela oroituaraziko dio. Mendebaldeko Sorgin Gaiztoak Dorothyz mendekatzea hitzemango du eta etorri den gisa bat-batean sugar eta ke artean joango da.

Glindak Dorothyri Kansasera itzultzeko modu bakarra Hiri Esmeraldan bizi den Ozeko Aztiari laguntza eskatuz dela aipatuko dio. Bestalde, Glindak Dorothyri errubizko oinetakoak inoiz ez kentzeko eta Hiri Esmeraldara doan harlauza horizko bidea jarraitzeko ohartuko dio.

Harlauza horizko bidean barna doala, Dorothyk hiru adiskide egingo ditu: burmuinik gabeko txorimaloa (hau ere Ray Bolger aktoreak antzeztua), bihotzik gabeko latoizko gizona (hau ere Jack Haley aktoreak antzeztua) eta lehoi koldarra (hau ere Bert Lahr aktoreak antzeztua). Hiru adiskideek Dorothy neskatoari aztia bilatzen lagunduko diote, bide batez haietako bakoitzak ere euren nahia edo irrikia lortzeko itxaropenez (burmuina, bihotza eta kemena). Bidean zehar sagarrondo haserretuek erasotuko dituzte, Mendebaldeko Sorgin Gaiztoak ere laukotea geldiarazteko saiakerak burutuko dituelarik.

Azkenik Hiri Esmeraldara ailegatu eta sorginak euren gain hegan eta zeruan kezko erratzez «DOROTHY AMORE EMAN» ("SURRENDER DOROTHY") hitzak idatzi ostean aztia topatzea lortuko dute. Aztia (hau ere Frank Morgan aktoreak antzeztua) su eta kez inguratutako buru beldurgarri eta hegalari modura agertzen zaie. Sorginaren erratz hegalaria eureganatzeko gai izan ezkero, laukotea laguntzeko prest agertzen da.

Sorginaren gaztelurako bidean, laukoteak tximino hegalari batzuen erasoa jasaten du, Dorothy eta Toto atzeman eta sorginari ematen dizkiotelarik, honek neskatoari errubizko oinetakoak emateko eskatuko dio. Dorothyk uko egitean, sorginak haiek indarrean kentzen saiatuko da, baina txinparta zaparrada batek bere asmotik geldiaraziko du. Dorothy bizi den arteraino oinetakoak bereganatzea ezinezkoa izango zaiola jakiten duenean, sorginak neskatoa hiltzea gogoeta egiten du.

Totok gaztelutik ihea egin eta txorimaloa, latoizko gizona eta lehoia topatuko ditu, hirukotea gaztelurantz gidatuz. Han hiruak eta txakurra ezkutuan daudela, hiru gerlarik erasotuko dituzte. Leoiaren garaipenaren ondoren, honek eta beste bi adiskideek gerlarien erropekin jantzi eta gazteluan barneratuko dira. Jada barnean daudela, Dorothy askatu eta ihes egiten saiatuko dira. Sorginak eta bere gerlariek adiskide taldea terraza batean txokoratuko dituzte. Sorginak txorimaloari su eman eta Dorothyk ur -ontzi batez sua amatatuko du, baina nahigabe sorgina urez busti eta sorgin izutua denen begien aurrean desegin eginen da. Gainera taldearen harridurarako, gerlariak sorginaren heriotzarekin alai agertzen dira. Gerlariek sorginarengandik askatzeagatik Dorothyri eskerron gisa haren erratz hegalaria emango diote. Jada itzuli eta aztiaren aurrean daudela, "Zoazte eta bihar itzuli" esaten die. Totori esker aztia berez ez dela zinezko aztia aurkituko dute, gortina baten atzealdean dagoen gizon arrunt bat baizik. Hau jakitean, laukotea aztiak iruzur egin diela eta goibel daude, baina aztiak zentzua erabiliz euren arazoentzako konponbidea ematen die: txorimaloari diploma bat emango dio, latoizko gizonari bihotz itxurako erlojua eta lehoiari kemenaren domina.

Aztiak laukoteari bera ere jaiotzez Kansaskoa dela azalduko die, eta bera Ozen egotearen arrazoia bere globo aerostatikoak matxuran dagoela. Aztiak Dorothy neskatoa jaiotetxera globoz eramatea hitzematen du, baina behin txorimaloa, latoizko gizona eta leoia Hiri Esmeraldaren arduraz laga eta gero. Aireratu baino aurretik, Totok globoaren saskitik jauzi egin eta katu baten atzetik joanen da. Dorothyk ere txakurra harrapatzeko saskitik jauzi egin eta aztiak globoaren kontrola galduko du, honenbestez neskatoa eta txakurrik gabe aireratuko delarik. Dorothy gainontzeko bere bizitza osoko egunak Ozen iragateko ideiara egin den unean Glinda agertuko da, eta neskatoari bere errubizko oinetakoak bera eta txakurra jaiotetxera itzultzeko erabiltzeko esango dio. Glindak neskatoari hasiera batean oinetakoen botere hura nahita esan ez ziola aipatuko dio,honela neskatoak "bere bihotzaren desioa bere patioan topatzeko gai ez bazen, orduan zinez inoiz galdu ez zuelako" ikas zezan.

Dorothy eta Totok euren adiskideak agurtu eta Glindaren argibideei buru belarri jarraitzen diete: «zure orpoak batera kolpatu eta honako hitz hauek errepikatu: 'Jaiotetxea bezalako beste lekurik ez zegon'. Bapatean neskatoa esnatu eta bere familia eta lagunez inguratua dagoela ikusiko du, haiei bere bidai bitxia azalduz. Denak barre egin eta dena amesgaizto bat izan dela esanen diote. Dorothy alai batek Toto besarkatu eta bere bidaia benetakoa izan dela erabat sinistarazita txakurrari honako esaldi hau aipatzen dio: «Zinez jaiotetxea bezalako beste lekurik ez zegok».

AktoreakAldatu

 
Lehoi koldarra (Bert Lahr), Dorothy (Judy Garland), Txorimaloa (Ray Bolger) eta Latoizko Gizona (Jack Haley).

Kanpo estekakAldatu