Betebeharra hainbat eremutan erabiltzen den kontzeptua da. Etikaren ikuspegitik, betebehar moralak existitzen dira, politikaren ikuspegitik betebehar politikoak, eta zuzenbidean eskubideei kontrajartzen zaizkie.

Betebehar moralaAldatu

Betebehar morala arrazoimenak balio baten aurrean nahimenaren gainean egiten duen presioa da. Horregatik, agintaritzan, gizartean, inkontzientean edo zigorraren beldurrean sortutako presioa izatetik urrun dago. Betebehar morala ez da kanpoko presioagatik sentitzen den betebeharra, are gutxiago inkontzienteak eragindako ekintza psikiko mota hori.

Pertsona batek bere adimenarekin balio bat hartzen duenean, balio horrek eskatzen du, eta orduan adimenak nahimenari balio hori gauzatzea proposatzen dio. Baina adimenak leunki presionatzen du, hautamena ezabatu gabe; beharrezkotasun objektibo bat besterik ez du ikusten, eta horrelaxe proposatzen dio nahimenari bere burutzapenerako. Beraz, arrazoimenaren berezko eskakizuna da, balio objektibo batean oinarritua, baina pertsona bakoitzaren barne-barnean eta gorenean sortua: bere arrazoimena. Beraz, betebehar morala autonomoa da, eta ez da bateraezina aukera askearekin.

Betebehar politikoaAldatu

Betebehar politikoa norberaren herrialdeko edo estatuko legeak betetzeko betebehar morala izatea da. Puntu horretan ia erabateko adostasuna dago filosofo politikoen artean. Baina nola lortzen da halako obligazioa, eta zenbat jendek egin du benetan hori lortzeko behar dena? Edo betebehar politikoa egitea baino gehiago al da, hau da, herrialdeko edo estatuko kide besterik ez izatea? Galdera horiei erantzun asko eman zaie, eta inork ez du orain baiezkorik agintzen. Izan ere, hainbat filosofo politikok ukatu egiten dute betebehar politikoaren teoria asegarria izan denik edo asma daitekeenik. Beste batzuek, ordea, "Obligazio politikoaren arazoa" deitu ohi zaion horri irtenbidea ematen zaiola uste izaten jarraitzen dute, eta eszeptikoekin ez ezik, elkarren artean ere eztabaida bizia izaten dute, zeinari buruzko teoriaren batek, baldin eta arazoari irtenbidea ematen badio[1].

Betebehar idatziaAldatu

Idatzizko betebeharrak kontratuak dira. Bi pertsona legez lotzen dituzte akordio batean. Pertsona bakoitza kontratuaren zati baten erantzule bihurtzen da. Kontratu juridiko bat eskaintza bat da, eskaintza horren onarpena, akordio juridiko batean elkarri lotzeko asmoa eta gogoeta bat, trukatzeko balio duen zerbait[2].

ErreferentziakAldatu

  1. Dagger, Richard; Lefkowitz, David. (2014). Zalta, Edward N. ed. «Political Obligation» The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Metaphysics Research Lab, Stanford University) (Noiz kontsultatua: 2020-12-15).
  2. (Ingelesez) «Contracts and agreements | Small Business» www.smallbusiness.wa.gov.au (Noiz kontsultatua: 2020-12-15).

Kanpo estekakAldatu