Arcangelo Corelli

Arcangelo Corelli (Fusignano, gaurko Ravenako probintzia eta Emilia-Romagna eskualdea, 1653ko otsailaren 17a-Erroma, 1713ko urtarrilaren 8a), biolin-jotzaile eta barroko garaiko musika-konposatzaile italiarra izan zen.

Arcangelo Corelli
Arcangelo Corelli, portrait by Hugh Howard (1697) - 2.jpg
Bizitza
Izen osoaArcangelo Corelli
JaiotzaFusignano1653ko otsailaren 17a
Herrialdea Aita Santuen Lurraldea
HeriotzaErroma1713ko urtarrilaren 8a (59 urte)
Hobiratze lekuaAgriparen Panteoia
Hezkuntza
Hizkuntzakitaliera
latina
Irakaslea(k)Leonardo Brugnoli (en) Itzuli
Giovanni Benvenuti (en) Itzuli
Giovanni Battista Bassani (en) Itzuli
Ikaslea(k)Pietro Antonio Locatelli
Francesco Geminiani
Giovanni Battista Somis (en) Itzuli
Giovanni Battista Tibaldi (en) Itzuli
Francesco Gasparini (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerakmusikagilea, biolin-jotzailea eta biola-jotzailea
Lan nabarmenakConcerti grossi, op. 6 (en) Itzuli
Twelve Violin Sonatas, Op.5 (en) Itzuli
Mugimenduamusika barrokoa
Genero artistikoamusika barrokoa
musika klasikoa
Musika instrumentuabiolina

IMDB: nm0179733 Allmovie: p174356
Spotify: 5dmMpIyAVaH6b9FLFgWPrF Last fm: Arcangelo+Corelli Musicbrainz: a3546087-fe59-47d3-a3a8-42d58e2573c7 Discogs: 703539 IMSLP: Category:Corelli,_Arcangelo Allmusic: mn0001190565 Find a Grave: 4550 Edit the value on Wikidata

BiografiaAldatu

Fusignanoko familiarik garrantzitsuenaren semea eta Alexandro VIII.a aita santuaren iloba zen. Haurtzarotik, biolina jotzen ikasten du bere jaioterrian eta beste hiri batzuetan. Erroman, berebiziko ospea lortuko zuen biolin-jotzaile bezala, bere konposaketa teknika Kristina Suediakoarekin hobetzen zuen bitartean, honen babespean, bere oparotasunik handiena lortu zuelarik.

1682an, San Luigi dei Francesiko kaperako orkestrako lehen biolin-jotzaile bihurtu zen. 1710ean, Congregazione dei Virtuosi de Santa Cecilian sartu zen, Arcomelo Erimanteo ezizena hartu zuen urte berean. 1700erako, Corelli, jada, Palazzo della Cancilleriako lehen biolin-jotzailea eta kontzertu zuzendaria zen. Bere ospea hain zen handia, 1706an, Arcadiako Akademian sartu zela, garai hartan ohore handia zena, bertan, Domenico Scarlatti ezagutu zuelarik. Bi urte beranduago. Georg Friedrich Händel ezagutu zuen. 1713ko urtarrilaren 8an hil zen Erroman, Santa Maria della Rotonda elizako panteoian lurperatua izan zelarik.

Corelli, sonata aurreklasikoaren aitzindari handienetakotzat hartzen da eta concerto grossoaren ordezkaririk nagusiena. Corelliren musikak eragin handia izan zuen Alemaniako konposatzaileen artean, bereziki Johann Sebastian Bach eta Händelengan. Joseph Haydnen lanen ondoren, Corelliren lanak izan ziren bere garaiko argitaratuen eta berrargitaratuenak.

LanakAldatu

Bere ganbera musikako lanen artean, honako hauek daude:

  • 10 sonata hirukotean bi biolin eta biolontxelo batentzako, opus 1 (1681)
  • 18 sonata hirukotean bi biolin, biola bat eta biolontxelo edo klabikordioarentzako, opus 2 (1685)
  • 12 sonata hirukotean bi biolin eta txirula batentzat, opus 3 (1689)
  • 25 sonata hirukotean bi biolin, biola eta klabizenbaloarentzat, opus 4 (1694)
  • 12 sonata biolin, biolontxelo eta klabizenbaloarentzako, opus 5 (1700)-(12.a La Folia izenekoa)
  • 11 bariazio La Foliari buruz.

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Arcangelo Corelli