Zarikieta

Longidako herri hustua, Nafarroa Garaian

Zarikieta[1][a] Longida udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

Zarikieta
 Nafarroa GaraiaEuskal Herria
Kokapena
Herrialdea Nafarroa Garaia
EskualdeaPirinioaurrea
UdalerriaLongida
Administrazioa
Motaherri hustu
Izen ofizialaZarikieta
Posta kodea31481
Herritarrazarikietar
Geografia
Koordenatuak42°47′42″N 1°17′40″W / 42.79505788°N 1.29439003°W / 42.79505788; -1.2943900342°47′42″N 1°17′40″W / 42.79505788°N 1.29439003°W / 42.79505788; -1.29439003
Garaiera666 metro
Distantzia38,5 km (Iruñetik)
Demografia

1940n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Longidako Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak zarikietarrak ziren.

IzenaAldatu

Zarikieta toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[2]

  • Çarequieta (1268)
  • Çarequieta (1366)
  • Çaraquieta (1591)
  • Zariquieta (1767)
  • Zariquieta (1802)
  • Zarikieta (1911)
  • Zarikieta (1996)

GeografiaAldatu

Zarikieta Longida ibarran dago.

Inguru naturala eta kokapenaAldatu

Pirinioaurrean kokatua, lurra hautsia eta uhindua da, baina, oro har, ez du goragune handirik. Iparraldea menditsuena da, eta hegoaldea nekazaritzakoa. Ibaien pasabidean zehar, alubioien terraza-maila batzuk mailakatuta daude. Mendilerroen oinean ere higadura-glazis zabalak daude. Irati eta Erro ibaiek ibarra sortu zituen.

KlimaAldatu

Longidak klima azpimediterraneoa dauka. Urteko batez besteko tenperatura 10 eta 13 gradu artekoa da (altueraren arabera aldatzen da), eta prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak (ugariagoak udaberrian eta udazkenean. Urteroko egun euritsuak 80 dira batez beste eta 100 baino gehiago herriko gunerik menditsuenetan.

Jatorrizko landaredia asko gutxitu da gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 180 hektarea haritz inguru baino ez dira geratzen. Pinuek 441 hektarea hartzen dituzte, gehienak Austriatik ekarritako pinu lariziar birlandatuak dira baina berezko pinuren bat ere gordetzen da. Birlandatutako pinuak, Urrozgoiti, Ulibeiti, Zarikieta eta Rala herrietan izaten dira, batez ere.

Estazio meteorologikoakAldatu

      Datu klimatikoak (Agoitz, 1993-2020)      
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 17.5 22.0 25.0 29.0 35.0 40.0 40.0 40.0 36.0 30.0 23.0 17.0 40.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 8.9 10.5 14.3 16.7 20.9 25.8 28.5 28.6 24.0 19.1 12.3 9.1 18.2
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.2 6.1 9.2 11.5 15.2 19.5 21.8 21.9 17.9 14.0 8.5 5.4 13.0
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1.5 1.7 4.1 6.3 9.5 13.1 15.2 15.3 11.9 8.9 4.7 1.8 7.8
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -4.0 -3.1 -1.5 0.8 3.3 7.7 10.2 10.1 6.5 2.5 -1.8 -4.0 -4.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 101.3 87.3 83.7 81.1 70.1 54.3 39.4 32.4 65.7 78.7 103.9 91.1 888.9
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) 70.0 44.8 46.8 67.5 50.6 57.8 58.5 90.0 107.0 82.5 45.8 86.5 107.0
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 14.1 12.6 12.0 13.6 12.7 8.0 6.2 6.5 8.5 11.7 15.2 14.6 135.6
Elur egunak (≥ 1 mm) 1.4 2.4 1.6 0.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1 1.2
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[3]

HistoriaAldatu

32 biztanle zituen 1858an, 26 1887an, 8 1920an, 10 1930ean eta 1940an, eta bat bera ere ez data horren ondoren. Nafarroako Baso Ondarekoa da. Jaurerri zaharra, gaur egungo Agoitz udalerriaren ekialdean. 1366an 3 su zituen; badirudi gero inor bizi izan ez zela, baina 1646an 2 etxe erregistratu ziren berriro. 1786an 16 biztanle zituen. Jaun eta jabe izan arren, tokiko administrazioa zen, erregeordea; ordura arte, ibarreko diputatuak eta herriko bizilagunen artean aukeratzen zen errejidore batek gobernatzen zuten. Aldiz, XIX. mendearen hasieran, parrokoa aurkezteko eskubidea txandaka erabiltzen zuten Andiako markesak eta Girior etxeak; 1850ean, ordea, herritarrek.

OharrakAldatu

  1. /s̻aɾiki.éta/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza laugarren silaban

ErreferentziakAldatu

  1. Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
  2. «Zarikieta - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).
  3. Agoizko estazioko balio klimatologikoak. Nafarroako Gobernua (Noiz kontsultatua: 2020-08-24).

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu