Ireki menu nagusia

Sakarosa

Fruktosa- eta glukosa-molekula banaz osatutako gluzidoa. Kanabera eta erremolatxatik lortzen den azukrea da
Sakarosa
Identifikadoreak
CAS zenbakia 57-50-1 YesY
PubChem 5988
ChemSpider 5768 YesY
UNII C151H8M554 YesY
EC-zbka. 200-334-9
DrugBank DB02772
ChEBI CHEBI:17992 YesY
ChEMBL CHEMBL253582 YesY
RTECS zbka. WN6500000
Propietateak
Formula molekularra C12H22O11
Masa molarra 342.30 g/mol
Itxura Solido zuria
Dentsitatea 1.587 g/cm3, solido
Fusio puntua

Ezer; 186 °C (367 °F; 459 K)-tan urtzen da

Disolbagarritasuna uretan 2000 g/L (25 °C)
log P −3.76
Egitura
Egitura kristalinoa Monokliniko
Eremu taldea P21
Arriskuak
MSDS ICSC 1507
EU Indizea not listed
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
0
0
Esposizio denbora AEBtan TWA 15 mg/m3 (guztira) TWA 5 mg/m3 (resp)
LD50 29700 mg/kg (oral, rat)[1]
Harremana duten konposatuak
Harremana duten konposatuak Laktosa
Maltosa
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

Sakarosa etxeko azukre arrunta da, glukosaz eta fruktosaz osatutako disakaridoa. Oso ugaria da landareetan, eta baita eztian ere. Azukre-kanaberatik eta erremolatxatik ateratzen da maila industrialean.

Eduki-taula

IzenaAldatu

William Miller kimikari ingelesak "sucrose" izena eman zion 1857an[2]. Horretarako frantseseko sucre (azukre) hitza eta monosakaridoen -osa atzizkia elkartu zituen. Ingelesez hau erabiltzen da. 1860 urtean Marcellin Berthelot[3] kimikari frantsesak sakarosa izena eman zion. Raymond Lemieux-ek lehenengo aldiz sintetizatu zuen kimikoki, 1953 urtean[4].

EgituraAldatu

Sakarosaren formula enpirikoa   da. Glukosaren eta fruktosaren karbono anomerikoen artean α(1→2) lotura O-glikosidikoa. Lotura hori osatzerakoan ura askatzen da eta oxigeno monokarboniliko batek zubi-lana egiten du bi molekulen artean. Honako hau da beraz sakarosaren izen sistematikoa:

α-D-glukopiranosil-(1→2)-β-D-fruktofuranosa[5]

Lotura osatzeko karbono anomeriko biak erabiltzen direnez ez da hidroxilo talde askerik gelditzen eta beraz ahalmen erreduzitzailerik ez du[6]. Zapore gozoa badu ordea, hori da bere ezaugarri nagusia.

Sakarosaren gramo bakoitzak 3'94 kilokaloria edo 17 kilojoule ematen ditu.

MetabolismoaAldatu

Urdailera iristen denean hidrolisi azidoak bere osagaietan banantzen du, glukosa eta fruktosa agertuz. Baina sakarosaren hidrolisi jarduera handiena duodenoko mikrobiloetan gertatzen da[7]. Sakarasa eta isomaltasa entzimek burutzen dute hidrolisia. Lorturiko glukosa eta fruktosa odol hodietara pasatzen dira eta honek gorputz osoan barreiatzen ditu.

Garrantzia biologikoaAldatu

Fotosintesiaren tarteko konposatu bat da eta landare askotan fotintesiaren produktuak gainerako ataletara garraiatzeko erabiltzen da. Ernetutako hazietan bildutako gantz eta proteinak sakarosa bihurtzen dira haziko den landarearen energia iturri izateko.

ErabilerakAldatu

Gozagarri edo edulkoratzailerik erabiliena da mundu osoan, janariak gozatzeko. 2013. urtean 175 milioi tona azukre ekoiztu ziren mundu mailan[8].

Azukre honen gehiegizko kontsumoak loditasuna, diabetesa eta txantxarra eragiten du.

 
Azukre arruntaren osagai nagusia da sakarosa.

ErreferentziakAldatu

  1. http://chem.sis.nlm.nih.gov/chemidplus/rn/57-50-1
  2.   Miller, William Allen (1857) «Elements of Chemistry: Theoretical and Practical» Organic Chemistry (Londres) III .
  3.   Berthelot, Marcellin (1860) Chimie organique fondée sur la synthèse Mallet-Bachelier 254-55. or. .
  4. (Ingelesez)  Lemieux, R. U.; Huber, G. (1953-08) «A CHEMICAL SYNTHESIS OF SUCROSE» Journal of the American Chemical Society (16): 4118–4118 doi:10.1021/ja01112a545 ISSN 0002-7863 . Noiz kontsultatua: 2018-11-11 .
  5.   «Proyecto Biosfera» recursos.cnice.mec.es . Noiz kontsultatua: 2018-11-10 .
  6. (Gaztelaniaz)  Teijón, José María (2006) Fundamentos de bioquímica estructural Editorial Tebar ISBN 9788473602280 . Noiz kontsultatua: 2018-11-10 .
  7. (Ingelesez)  Gray, G M (1971-02) «Intestinal Digestion and Maldigestion of Dietary Carbohydrates» Annual Review of Medicine (1): 391–404 doi:10.1146/annurev.me.22.020171.002135 ISSN 0066-4219 . Noiz kontsultatua: 2018-11-10 .
  8. (Ingelesez)  «Sugar: World Markets and Trade», United States Department of Agriculture, 2013 .
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Sakarosa