Marko Aurelio

Artikulu hau enperadoreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».

Marko Aurelio
Marcus Aurelius Louvre MR561 n02.jpg
Vexilloid of the Roman Empire.svg
Erromatar enperadorea

161eko martxoaren 7a - 180ko martxoaren 17a
Antonino Pio - Komodo
Erromako kontsula


Antzinako Erromako senataria


Kuestore

Bizitza
Izen osoaMarcus Catilius Severus Annius Verus
JaiotzaErroma121eko apirilaren 26a
HerrialdeaAntzinako Erroma
BizilekuaErroma
Talde etnikoaantzinako erromatarra
HeriotzaVindobona180ko martxoaren 17a (58 urte)
Hobiratze lekuaSant'Angelo gaztelua
Heriotza moduaberezko heriotza: izurri bubonikoa
Familia
AitaMarcus Annius Verus
AmaDomitia Calvilla
Ezkontidea(k)Faustina Gaztea
Seme-alabak
Anai-arrebak
LeinuaAntoniar leinu
Hezkuntza
Hizkuntzaklatina
antzinako greziera
Irakaslea(k)Alexander of Cotiaeum (en) Itzuli
Herodes Atticus (en) Itzuli
Marcus Cornelius Fronto
Junius Rusticus (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerakpolitikaria, filosofoa eta idazlea
Lan nabarmenakMeditations (en) Itzuli
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaAntzinako Erromako erlijioa

Musicbrainz: 517aed2c-8edd-4f31-b649-27cb9125436b Find a Grave: 35001023 Edit the value on Wikidata

Marko Aurelio Antonio (latinez: Imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus, jaiotzez Marcus Annius Catilius Severus eta ezkontzerakoan Marcus Annius Verus; 121eko apirilaren 26a - 180ko martxoaren 17a) erromatar enperadorea izan zen, 161tik hil zen arte. Bost Enperadore Onetako azkena izan zen.

Estreinako urteakAldatu

Hadriano enperadorearen iloba, Antonino Piok oinordeko hautatu zuen 138an, Marko Antoniok 17 urte zituelarik. Antonino Piok Luzio Vero ere oinordeko izendatu zuen. 161ean, Antonino hil zenean, bi oinordekoek agintea onartu zuten botere paretsuak izanez gero. Praktikan, halere, Luzio Vero Marko Antonioren trebetasunaren azpian geratzen zen.

Marko Aurelio Faustina Minorrekin ezkondu zen 145. 13 seme-alaba izan zituzten, haien artean Komodo enperadorea izatekoa, eta Luzila, Luzio Veroren emaztea.

AginteanAldatu

Aldi bereko aginte hori beher militarrak bultzatu zuen. Izan ere, germaniarrek Inperioko mugak zeharkatzeari berriko ekin zioten. Ekialdean, Partiako erresumak indarra berreskuratu zuen. Enperadore batek ezin izan zuen bi mugak aldi berean defendatu.

Hori zela eta, Luzio Vero ekialdera joan zen. Troparen leialtasuna eskuratzeko gai izateaz gain, Marko Aurelio kanporatzeko motiborik ez zuen. Leial jarraitu zuen Luzio Vero kanpainan hil zen arte, 169an.

Aldi bereko agintaldi honek Errepublikan zeukan oinarria. Garai hartan kargu guztiak gutxienez bi pertsonak betetzen zituzten, botere osoa esku berean gera ez zedin. Dioklezianok sistema hauek berreskuratu zituen Tetrarkia sortzerakoan.

IzkribuakAldatu

 
Marko Aurelio

Kanpainetan ari zela, 170 eta 180 bitartean, Aureliok Gogoetak idatzi zuen, gida modukoa. Liburuan Aurelioren abertzaletasuna eta adimen logikoa agerian geratzen dira, Estoikoen filosofia beti oinarrian. Liburua goraipatua da gobernarien eginkizuna eta zerbitzuaren isla paregabea delako.

HeriotzaAldatu

Markomanien kontra ari zela hil zen Marko Aurelio, 180ko martxoaren 17an. Haren errautsak Erromara itzuli ziren, Hadrianoren Mausoleoan geratzeko.

Komodo semeak jarraitu zion agintean. Marko Aureliok 177an enperadorea izendatu zuen, eskarmentua har zezan. Hala ere, historialari askoren arabera, arrakastarik gabeko hautaketa izan zen hori. Komodorekin Pax Romana delakoak bukatu zuen.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Marko Aurelio