Ireki menu nagusia

Henri Guisan (Mézières, Suitza, 1874ko urriaren 21a - 1960ko apirilaren 7a) Suitzako Armadako komandante buruzagia izan zen Bigarren Mundu Gerran. Suitzar armadan oso noiz behinka erabilitako jeneral maila jaso zuen laugarrena eta gizonik berriena izan zen, eta, beharbada, Suitzako soldadurik ospetsuena izan zen. Suitzarren eta suitzar armadaren mugimendu efektiboagatik oroituena da 1940an Alemania naziaren balizko inbasio baten aurkako erresistentzia prestatzeko.

Henri Guisan
GuisanPortraitETH-Bibliothek-Fel 017299-RE.jpg
Bizitza
Jaiotza Mézières (VD)1874ko urriaren  21a
Herrialdea  Suitza
Heriotza Pully1960ko apirilaren  7a (85 urte)
Hezkuntza
Heziketa Lausanako Unibertsitatea
Hizkuntzak frantsesa
Jarduerak
Jarduerak armadako ofiziala eta politikaria
Kidetza Zofingia Itzuli
Zerbitzu militarra
Gradua general Itzuli
Lieutenant General Itzuli
Parte hartutako gatazkak Bigarren Mundu Gerra

Familia eta karreraAldatu

Henri Guisan Méziéresen jaio zen, Vaud kantoian, frantziar hizkuntzako suitzar eremuko lurralde protestante bat. Bera Frantziatik 1685ean joan ziren protestante hugonoteen. Lausanan joan zen eskolara, eta hasieran nekazal medikuntza ikasi zuen.. 1894an armadan sartu zenean Bieren zaldiek tiratutako artileria unitate batera bidali zuten teniente karguarekin. Zenbait aldiz igo zuten mailaz, 1920an koronel mailara iritsiz.

Suitzar defentsa 1940anAldatu

1939ko abuztuak 28an Suitzako Biltzar Federala jeneral bat aukeratzeko deitua izan zen, soilik gerra garaian edo larrialdi nazional baten kasuan aukeratzen zen maila militar bat. Bi egun beranduago, abuztuak 30ean, Guisan aukeratua izan zen jeneral bezala, baliozko 227 bozketatik 204 bere aldekoak izanik. Guisani herrialdearen independentzia eta suitzar lurraldearen osotasuna mantentzeko agindua eman zitzaion. Alabaina, suitzar ekipo militarra ez zegoen alemaniar Wehrmachtaren maila berean. Guisanen izendapena bera neurri handi batean nazien aldekoa zen Schweizerischer Vaterländischer Verbandekoa izanda ere gertatu zen.

Suitzak, Bigarren Mundu Gerra hasi bezain pronto bere neutraltasuna aldarrikatu zuen, eta Guisanek Suitzak jada gerran murgilduta zeuden Alemania eta Frantziarekin zituen mugetan zaintza indartzea erabaki zuen. Dena dela, suitzar egoera dramatikoki aldatu zen Frantziako gudua frantziar errendizioarekin amaitzean eta Italia gerran Alemaniaren alde eginez sartu zenean, horrek suitzar lurralde guztia Hirugarren Reichak edo bere aliatuek kontrolatutako lurraldez inguratua geratzen zela esan nahi zuelarik. 1940ko uztailak 25ean Guisan Generalak hitzaldi historiko bat eman zien "Suitzar Ofizial Gorputz Guztiei" Rütliko muinoan bilduta, 1291ko Rütlischwurraren tokia bezala identifikatua izateagatik Suitzar nazionalismo erromantikoan sinbolismoz betetako tokia zena.

Bere hitzaldian, Guisanek argi eta garbi utzi zuen Suitza nazien inbasio ororen aurka agertuko zela, bere ofizialei "balak amaitzen bazitzaizkien baioneta erabiltzeko" esanez. Suitza inbaditzaile ororen aurka defendatuko zela eta ez zela sekula errendituko esan zuen. Hau esateko Suitzako gobernuak egitura deszentralizatu bat izatearekin kontatzen zuten, honen ondorioz Presidente Federala ere atzerriko etsai baten aurrean errenditzeko erlatiboki botererik eta autoritaterik gabeko funtzionario soil bat baino ez zelarik. Izan ere, suitzar biztanleek "errendizio agindu" oro etsaiaren gezur bezala hartu eta amaiera arte eusteko agindu ofizialak jaso zituzten.

Ondorio bezala, Guisan Generalak bere Gordelekuaren Defentsa ideia garatu zuen 1940ko udan, honen arabera suitzar armada berehala Alpeetako eremurik altuenetan babestu behar zelarik erasoren bat gertatuz gero, babesteko ezinezkoak ziren eskualdeetan gerrilak eta erresistentzia taktikak sortu behar ziren bitartean. Armadako soldadurik hoberenen eta zirkulu zibil kontserbadoreetakoen arteko kontaktuen bidez sortutako Aktion Nationaler Widerstand (Ekintza Nazional Erresistentea) suitzar erakunde paramilitarrak biztanleria zibila inbaditzaileen aurka eusteko konbentzitzeko lan zehatza zuen.

Estrategia nagusia, baina, disuasioa izan zen borroka egitearen ordez. Suitza txikiak soilik 430.000 soldaduko armada bat bazuen ere, Alemaniak sekula ez zuen inbasio bat bidali, Wehrmachtak horretarako planak bazituen ere. 1945eko abuztuak 20an Guisan Generalak agintea utzi zuen, bere misioa bete zela esanez. 1960ko apirilak 7an hil zen. 1960 Guisan asteroidea bere omenez izendatu zen.

Ikus, gaineraAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Henri Guisan