Yazd[1] (persieraz: یزد‎Yazd) Iran erdialdeko hiria da, Yazd probintziako hiriburua. 2011n 486.152 biztanle zituen. Aipatzekoak dira hiriko monumentu, mausoleo eta meskitak, Masjed-e Jom-eh (Ostiraleko meskita) batez ere, Irango minareterik garaienak dituena. Oro har, edertasun bereziko hiria da: minareteek, etxeak aireztatzeko dorreek (lurpeko ubideetatik haizea hartuz) eta etxe-gangek itxura bitxia ematen diote. Hiriko biztanle batzuk Zoroastroren jarraitzaileak dira (Yazd da Iranen geratzen den zoroastrismoaren azkeneko gunea).

Yazd
Irango udalerria
Yazd from ChaqMaq.jpg
Administrazioa
Estatua  Iran
Probintzia Yazd
Geografia
Koordenatuak 31° 53′ 50″ N, 54° 22′ 04″ E / 31.897222222222°N,54.367777777778°E / 31.897222222222; 54.367777777778Koordenatuak: 31° 53′ 50″ N, 54° 22′ 04″ E / 31.897222222222°N,54.367777777778°E / 31.897222222222; 54.367777777778
Yazd hemen kokatua: Iran
Yazd
Yazd
Garaiera 1.216 metro
Eremua 131,551 kilometro koadro
Demografia
Biztanleria 486.152 biztanle
Bestelako informazioa
Telefono aurrizkia 0351
Ordu-eremua UTC+03:30
Webgune ofiziala

GeografiaAldatu

Yazd Irango goi-lautadan dago, Dasht-e Kavir eta Dasht-e Lut basamortuen artean, 1.216 metroko garaieran.

KlimaAldatu

Datu klimatikoak (Yazd)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 27.0 28.0 32.0 37.0 41.0 44.0 45.0 45.6 42.0 36.0 30.0 27.4 '
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 12.2 14.8 19.5 21.9 33.4 36.3 39.5 36.1 35.3 26.5 19.3 17.0 26.0
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.1 8.0 13.5 19.5 25.4 30.8 32.4 30.4 26.1 19.5 12.1 6.8 19.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) −0.8 0.1 5.3 9.5 17.7 20.0 23.3 19.9 18.7 8.6 2.3 −0.7 10.3
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) −14.0 −10.0 −7.0 0.0 5.6 11.0 16.0 12.0 2.0 −3.0 −10.0 −16.0 '
Pilatutako prezipitazioa (mm) 7.0 0.8 11.0 21.9 0.6 2.0 0.0 0.0 3.0 0.0 2.0 0.0 48.3
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 1 3 2 11 1 1 1 0 1 0 2 0 23
Eguzki orduak 181.6 203.0 207.5 230.9 293.9 334.1 340.7 335.0 313.1 278.1 217.8 193.4 3129.1
Hezetasuna (%) 53 46 37 33 25 18 17 18 19 27 38 47 31.5
Iturria (1): World Meteorological Organisation
Iturria (2): NOAA (muturrekoak, batez bestekoak, eguzkia, hezetasuna, 1961–1990)[2]

HistoriaAldatu

Historian garrantzi handia izan du Erdialdeko Asiako merkataritzan, Khorasanerako bidea eta Irakekiko lotunea baitzen; Erdialdeko Asia eta India lotzen zituzten merkataritza-bide nagusiak bertatik igarotzen ziren. Sasandar Inperioaren garaietatik ospe handia izan zuen bertako zetak, eta gaur egun ere garrantzi handia du zeta-industriak.

EkonomiaAldatu

Lurpeko ubidez loturik dago Shir Khu mendiekin, eta handik eramaten da hiriko eta inguruetako premiak asetzeko behar den ura. Nekazaritza, abere-hazkuntza eta haiei loturiko industria (kotoia, artilea, zeta, fruituak, barazki-kontserbak) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Kobre-meategiak ere badira inguruetan.

 
Yadz hiriaren panorama, Amir Chakmak gunetik.

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu