Vaud

Vaud kantonamendua» orritik birbideratua)

Vaud kantonamendua (frantsesez eta italieraz Vaud, alemanez Waadt, erromantxeraz Vad) Suitzako 26 kantonamenduetako bat da, herrialdeko mendebaldean kokatutakoa, Frantziako mugan.

Vaud
Vaud
 Suitza
Lavaux+Léman 1.jpeg
Flag of Canton of Vaud.svg Wappen Waadt matt.svg
eta
Administrazioa
Herrialdea Suitza
ISO 3166-2 CH-VD
Hiriburua Lausana
Zatiketa
Geografia
Koordenatuak 46° 37′ N, 6° 33′ E / 46.62°N,6.55°E / 46.62; 6.55Koordenatuak: 46° 37′ N, 6° 33′ E / 46.62°N,6.55°E / 46.62; 6.55
Karte Kanton Waadt 2013.png
Azalera 3.212 km²
Mugakideak Neuchâtel kantonamendua, Friburgo kantonamendua, Berna kantonamendua, Valais kantonamendua, Geneva kantonamendua, Ain, Jura, Doubs, Savoia Garaia, Franche-Comté, Rhône-Alpeak eta Auvernia-Rhône-Alpeak
Demografia
Biztanleria 799.145 bizt. (2018ko abenduaren 31)
Dentsitatea 248,8 bizt/km²
Hizkuntza ofiziala frantses
Ordu eremua UTC+01:00 eta UTC+02:00
Matrikula VD
vd.ch

800.000 biztanle inguru dauka, eta hiriburua Lausana da (140.000 biz. inguru). Hirugarren populatuena da Suitzan, eta laugarren handiena azalerari dagokionez.

GeografiaAldatu

KokapenaAldatu

Kantonamendu mugakideak Neuchâtel iparraldean, Friburgo eta Berna ekialdea, Valais eta Geneva lakua hegoaldean eta Geneva hego-mendebaldean. Mendebaldean, bestela, Auvergne-Rhône-Alpes eta Bourgogne-Franche-Comté eskualde frantziarrak ditu.

Ingurune naturalaAldatu

Jura mendigunea (La Dôle, 1.677 m) mendebaldean dauka, Ain, Jura eta Doubs departamendu frantziarretatik banatzen duena. Hego-ekialdean, bestela, Bernako Alpeak ditu.

HistoriaAldatu

1536 baino lehen, "Pays de Vaud" lurraldea Savoiako dukerriaren eskuetan zegoen, eta urte hartan Bernak bereganatu zuen. Erreforma protestantea abiatu zuen Pierre Viretek, XVII. mendean.

1798an independentzia lortu zuen Bernatik, eta 1803an bat egin zuen Suitzako konfederazioarekin, Napoleon Bonaparteren agintepean. Sonderbund separatista katolikoen aurka borrokatu eta irabazi zuten 1847an.

BarrutiakAldatu

Vaud kantonamendua ondorengo barrutiek osatzen dute:

Hiri nagusiakAldatu

Hauek dira 15.000 pertsonatik gorako 8 udalerriak:

  1. Lausana: 139.720 biztanle (2018).
  2. Yverdon-les-Bains: 30.211 biz.
  3. Montreux: 26.006 biz.
  4. Nyon: 21.239 biz.
  5. Renens: 20.968 biz.
  6. Vevey: 19.904 biz.
  7. Pully: 18.336 biz.
  8. Morges: 15.725 biz.

HizkuntzakAldatu

Frantsesa da Vaudeko herritarren hizkuntza ofiziala eta nagusia (%83.7a 2014an). Alemanez %6.34k eta italieraz %5.1ek hitz egiten dute. Frankoproventzera bertako mintzaira gutxitua da, azkenik.

Kanpo estekakAldatu