Makhnoren Iraultza

Makhnoren Iraultza, Makhnovschina izenarekin ere ezagutua [1], mugimendu anarkomunista bat izan zen, gerrilla bidez organizatuta zegoena.[2] Errusiako Gerra Zibilaren esparruan sortu zen, eta 1918 eta 1921 urteen artean aktibo egon zen.[3] Honen objektiboa sistema bat sortzea zen non estatua eta kapitalistek ez ziren existitzen, eta asanbleen eta herrien federazioen bidez elkar organizatu.

Makhnoren Iraultza
Errusiako Gerra Zibila
Data 1918 - 1921
Lekua Ukrainiako lurraldeak
Emaitza Boltxebikeek Lurraldea Askea konkistatzen dute, mugimendu anarkistaren desagerpena
Gudulariak
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Errusiako SESF eta beste Sobietar Errepublikak Flag of Russia.svg Mugimendu Zuria
Flag of Don Cossacks.svg Doneko Kosakoak
RPAU flag.svg Lurralde Askea Flag of Ukraine.svg Ukrainako Herri Errepublika Single Color Flag - 007500.svg Khersoneko Atamanatoa
Flag of Germany (1867–1919).svg Alemaniar Inperioa
Civil ensign of Austria-Hungary (1869-1918).svg Austria-Hungaria
Flag of Ukraine.svg Hetmanatoa
Buruzagiak
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Leon Trotski
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Kliment Voroshilov
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Mikhail Frunze
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Vasili Blücher
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Aleksandr Kutepov
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Semion Budionni
Flag of Russia.svg Anton Denikin
Flag of Russia.svg Piotr Wrangel
Flag of Russia.svg Yakov Slashchov
Flag of Kuban People's Republic.svg Andrei Shkuro
RPAU flag.svg Nestor Makhno
RPAU flag.svg Simon Karetnik
RPAU flag.svg Fedir Shchus  
RPAU flag.svg Aleksandr Krusser
Flag of the Ukrainian State.svg Simon Petliura
Single Color Flag - 007500.svg Nikifor Grigoriev
Flag of Germany (1867–1919).svg Max Hoffmann
Flag of Ukraine.svg Pavlo Skoropadski

Makhnoren Iraultzaren alderdi militarra Armada Beltza izena zeukan, eta botere handia izan zuen Ukrainiako lurretan. Konkistatutako lurrak Lurralde Askea edo Makhnovia izenaz ezagutzen zen, Nestor Makhno, Armada Beltzaren agintari gorenaren omenez. Lur haueko lur-jabeei eta agintari industrialei lurrak kendu zizkieten.

Merkatu librearen sistema jarraitzen zuen eta komunitate hauen partaidetza boluntarioa zen, baina parte hartu nahi ez zutenek eskubide minimo batzuk zituzten, desabantailan egon arren. Makhnovistek konkistatutako herriak bakean uzten zituzten haien burua gobernatzeko, baina lurrak babesteko soldaduak eta beste moduetako laguntza eskatzen zieten.

Mugimendu honek beste askoengatik bereizten da kontrolatutako lurraldeen neurriarengatik,[4] mobilizazio maila erraldoiarengatik eta eragin ideologiko handiarengatik. [5] Zirkunstantzietara moldatzeko kapazitatea denbora luzeago bat irautea bermatu zuen. [6]

Ukrainia XX. mendearen hasieranAldatu

Ukrainiako estepak inbasioak garaitzeko ahalmena erakutsi dute historian zehar. XVIII mendearen hasieran Errusiar Inperioak konkistatu zituen Otomandar Inperioarengatik. Errusiar Inperioaren menpe joputasuna motelki ezarri zen Ukrainian baina lurralde batzuk, Dnieper ibaiaren irlak adibidez, gobernuarengatik ihes egitea lortu zuten urte batzuez eta herri autogobernatuak sortu zituzten, volnitza "Bizitza askea" izenarekin. XX mendearen hasieran komunismoa populartasuna irabazten hasi zuen, gehienak Ukrainiako ekialdean, langile hiri asko zeuden lekua.

Erdialdeko Inperioen inbasioaAldatu

Artikulu nagusia: Erdialdeko Inperioak

Nestor Makhno Guliaipoléko herrixkan jaio zen, baserritar pobrez osatutako familia batean. Gaztea zenean sarrailagile bezala lan egin zuen baina 1906an atxilotua izaten da talde terroristekin eta anarkistekin kontaktuan egoteagatik (Hasieran boltxebikea izan zen baina bere interesak bermatzen ez zutela konturatu zen). Urkatua izateagatik salbatu zen oso gaztea zelako, baina hogei urtera kondenatua izan zen Moskun, lan behartuak egiten pasatu zituenak. 1917an gobernu berriak amnistia generala deklaratu zuen eta kartzelatik atera zen eta Guliaipoléra itzuli zen, non komuna bat oeganizatu zuen. Urrian Nekazarien Elkartearen presidentea agindu zuten eta gutxi geroago Komite Erreboluzionarioaren agintaria bezala aukeratu zuten. 1918ren erdialdera gerrilla anarkisten sistemarekin hasi zuen, Alemaniar Inperioaren eta Austria-Hungariako Inperioaren armaden kontra, Brest-Litovskeko bakean Ukrainiako lurraldeak okupatzea egokitu zitzaielako barrurantz sartzen ari ziren bitartean.

Inbasioarekin ados zeuden besteei ere erasotu zien, adibidez lurjabeak, Ukrainiako Rada eta Varta edo Ukrainiako Guardia. Nikolas II Tsarraren kanporaketa eta gero Errusiako Behin-behineko gobernuak Ukrainiako baserritarrekin borrokatu zen kontrolagatik, eta azken hauek sobiet autonomoak sortzea lortu zuten. Zvenyhorod eta Tarashchanka herrietan altxamendu nagusi bat egon zen, ataman anarkista batzuen aginpean 20.000-30.000 gizon gutxi gora behera, 200 ametrailadorekin altxatu zirenean. Abuztuaren hasieran boltxebikeek altxamenduaren kontrolarekin egin ziren eta honengatik altxamendua herriaren laguntsasuna galdu zuen eta sakabanatu zen, 6.000 alemaniar hil eta gero. Horrelako altxamenduak, totalean 19.000 alemaniarren bizitzekin bukatu zuen apirila eta ekainaren artean soilik. Altxamendu hauek ez zuten karaktere politikoa eta objektibo bakarra bere herriak babestea zen. [7]

BibliografiaAldatu

  • Abbott, Peter (2012). Ukrainian Armies 1914-55. Oxford: Osprey Publishing. En inglés. ISBN 978-1-84176-668-3.
  • Arshínov, Piotr (2008). Historia del movimiento makhnovista (1918-1921). Buenos Aires: Túpac Ediciciones & La Malastesta. Traducción ruso-español por Volin y Diego Abad de Santillán. Presentación de Chantal López y Omar Cortes. Prólogo de Volin. Biografía de Majnó por Ugo Fideli.
  • Belash, Victor Fiódorovich & Aleksandr Víktorovich (1993). Dorogi Nestora Makhno: Istoricheskoe povestvovanie [Carreteras de Néstor Majnó: La narrativa histórica]. Kiev: RVTS "Proza". En ruso. ISBN 978-5-7707-3814-8.
  • Brovkin, Vladímir N. (2015). Behind the Front Lines of the Civil War: Political Parties and Social Movements in Russia, 1918-1922. Princeton University Press. En inglés. ISBN 9781400872862.
  • Bullock, David (2012a). The Russian Civil War, 1918-22. Westminster; Colchester: Osprey Publishing. En inglés. ISBN 978-1-78200-536-0.
  • Buysky, A. (1929). Красная армия на внутреннем фронте: борьба с белогвардейскими восстаниями, повстанчеством и бандитизмом [El Ejército Rojo en el frente interno: la lucha contra las insurrecciones de la Guardia Blanca, rebeliones y bandolerismo]. Гос. Изд-во отдел военной литературы [Gos. Departamento de literatura militar]. En ruso.
  • Conquest, Robert (1987). The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivization and the Terror-famine. Nueva York: Oxford University Press. En inglés. ISBN 978-0-19-505180-3.
  • Fedeli, Ugo (1972). El ejército insurreccional makhnovista en la gran revolución de octubre. Barcelona: Grupos de Obreros Autónomos. Digitalizado por Grupos autónomos de combate el 8 de noviembre de 2007. Versión en pdf.
  • Figes, Orlando (2010) [1996]. La Revolución rusa (1891-1924). La tragedia de un pueblo. Barcelona; Buenos Aires: Edhasa. Traducción inglés-español de César Vidal. ISBN 978-84-350-2691-8.
  • Footman, David (1961). Civil War in Russia. Nueva York: Frederick A. Praeger. En inglés.
  • Guérin, Daniel (1968). El anarquismo: de la doctrina a la acción. Madrid: Editorial Proyección.
  • Litvinov, V. N. (1990). Нераскрытая тайна "дневника жены Махно" (Misterios sin resolver "El diario de la esposa de Majnó"). Журнал "Община" (Revista "Comunidad"). No. 43. En ruso.
  • Lombardo, Sebastián. "El movimiento makhnoísta: por el socialismo libertario (Ucrania, 1918-1921)" (sic). Colaboración de Carina Jardel. Programa núm. 19 de Historia de los movimientos sociales en web La Hidra de Mil Cabezas, publicado el 30 de noviembre de 2008. Consultado el 14 de marzo de 2017.
  • Mayer, Arno J. (2014) [2000]. Las Furias. Violencia y terror en las revoluciones francesa y rusa. Zaragoza: Prensas de la Universidad de Zaragoza. Traducción inglés-español de Víctor Lucea Alaya. ISBN 9788415770961.
  • Paz Paredes, Lorena. "La Makhnovschina. Un movimiento libertario bajo fuego en Ucrania (1918-1921)". Parte de la mesa redonda Anarquismo y campesinado, en las Jornadas por la defensa de la tierra, el agua, la vida y la memoria. Encuentro Zapata y Villa (cien años). México: UNAM. Realizada el 25 de noviembre de 2014. Digitalizado el 20 de diciembre de 2014. Consultado el 7 de abril de 2017.
  • Reese, Roger R. (2000). The Soviet Military Experience: A History of the Soviet Army, 1917-1991. Psychology Press. En inglés. ISBN 9780415217194.
  • Rempel, David G. (2011). A Mennonite Family in Tsarist Russia and the Soviet Union, 1789-1923. University of Toronto Press. En inglés. Edición de Cornelia Rempel Carlson. ISBN 9781442613188.
  • Roshwald, Aviel (2002). Ethnic Nationalism and the Fall of Empires: Central Europe, the Middle East and Russia, 1914-23. Routledge. En inglés. ISBN 9781134682546.
  • Skirda, Alexandre (2004). Nestor Makhno, anarchy's Cossack: The Struggle for Free Soviets in the Ukraine 1917-1921. Oakland: AKA Press. En inglés. ISBN 978-1-902593-68-5.
  • Smele, Jonathan D. (2006). Civil War in Siberia: The Anti-Bolshevik Government of Admiral Kolchak, 1918-1920. Cambridge University Press. En inglés. ISBN 9780521029070.
  • Smith, Jeremy (2013). Red Nations: The nationalities experience in and after URSS. Cambridge University Press. En inglés. ISBN 9780521111317.
  • Subtelny, Orest (2000) [1988]. Ukraine: A History. 3ª edición. Toronto: University of Toronto Press. En inglés. ISBN 9780802083906.
  • Velychenko, Stephen (2011). State Building in Revolutionary Ukraine: A Comparative Study of Governments and Bureaucrats, 1917-1922. Toronto; Búfalo; Londres: University of Toronto Press. En inglés. ISBN 978-1-4426-4132-7.
  • Volin (1977). La revolución desconocida, 1917-1921: documentación inédita sobre la Revolución rusa. Buenos Aires: Editorial Proyección. Traducción francés-español por Fidel Alegre. Digitalizado en 2007 por El Aullido. Versión en pdf.
  • Wolf, Eric R. (1999). Peasant Wars of the Twentieth Century. University of Oklahoma Press. ISBN 9780806131962.

ErreferentziakAldatu

  1. Wolf, 1999: 95
  2. Mayer, 2014: 429
  3. Kähler, Wolf-Michael. (1999). «Veränderung von Tabelleninhalten» Relationales und objektrelationales SQL (Vieweg+Teubner Verlag): 95–110. ISBN 9783528056988. Noiz kontsultatua: 2019-05-25.
  4. Smith, 2013: 30
  5. Mayer, 2014: 429, 434
  6. Mayer, 2014: 440
  7. Smith, Jeremy, 1964-. Red nations : the nationalities experience in and after the USSR. ISBN 9780521111317. PMC 828834198. Noiz kontsultatua: 2019-05-26.

Kanpo estekakAldatu