Ireki menu nagusia

Kitina

Intsektuen eta bestelako artropodoen kutikulan dagoen polisakarido nitrogenoduna. N-azetilglukosaminaren polimero bat da.
Kitina
Identifikadoreak
CAS zenbakia 1398-61-4 YesY
PubChem 6857375
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

Kitina onddoen zelula horman eta artropodo batzuen kanpo-eskeletoan dagoen polisakaridoa da[1]. Zelulosaren ondoren naturan dagoen polimero ugariena da.

Etimologia eta historiaAldatu

Kitina frantsesezko chitine hitzetik dator eta hau grekerazko χιτών izenetik. "Estalkia" edo "oskola" esan nahi du. Kitinaren egitura Albert Hofmann suitzarrak zehaztu zuen 1929 urtean.

EgituraAldatu

N-Azetilglukosaminaz osaturiko homopolisakaridoa da (zehazki, N-azetil-D glukosa-2 amina). Monomero horiek β(1→4) loturen bidez elkarturik daude (glukosa molekulek zelulosa osatzen duten modu berean)[2]. N-Azetilglukosaminaren disakaridoa kitobiosa da, eta hau ere har daiteke kitinaren monomero gisa.

 
Txitxarra larba garaian izan zuen kitinazko exoeskeletutik ateratzen.

α-kitina eta β-kitina existitzen dira. Naturan α-kitina da ohikoena, artropodo eta onddoen kutikuletan agertzen aita. β-kitina txibietan baino ez da aurkitu.

Kitina ez da uretan eta disolbatzaile organikoetan disolbatzen. Azido inorganikoetan (klorhidriko, sulfuriko...), baina, disolbagarria da, azetilo taldea galtzean kitosanoa bihurtzen baita.

ErabilerakAldatu

Karramarroen kanpo-eskeletotik erauzi ohi da, azidoak erabiliz. Aplikazio anitzak ditu: eragile malutatzaile gisa uren tratamenduan, lodigarri moduan elikagai-industrian, industria farmazeutikoan, etab.

ErreferentziakAldatu

  1.   McGavin, George C. (2000) Insectos arañas y otros artrópodos terrestres Barcelona Omega 11. or. ISBN 84-282-1201-5 .
  2.   Hainbat autore (2004) Biología molecular de la célula Barcelona: Omega ISBN 978-84-282-1351-6 .
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kitina