Ireki menu nagusia

Gesù eliza[1] (italieraz: Chiesa del Sacro Nome di Gesù) Erromako (Italia) eliza bat da, Jesusen Lagundiaren ama eliza. Haren fatxada barrokoa jesuiten hainbat elizen eredu izan da.

Gesù eliza
Il Gesu.jpg
Kokapena
Herrialdea Italia
Eskualdea Lazio
Italiako hiri metropolitarraMetropolitan City of Rome
Italiako udalerriErroma
Erromako RioniakPigna
Koordenatuak 41° 53′ 45″ N, 12° 28′ 47″ E / 41.895833333333°N,12.479722222222°E / 41.895833333333; 12.479722222222Koordenatuak: 41° 53′ 45″ N, 12° 28′ 47″ E / 41.895833333333°N,12.479722222222°E / 41.895833333333; 12.479722222222
Historia eta erabilera
Irekiera1568
Erlijioa katolizismoa
Elizbarrutia Erromako elizbarrutia
Izena Holy Name of Jesus Itzuli
Erabilera gurtza-lekua
Erabiltzailea Jesusen Konpainia
Arkitektura
Arkitektoa Jacopo Barozzi
Giacomo della Porta
Michelangelo
Estiloa Arkitektura barrokoa
Pizkundetar arkitektura
Webgune ofiziala

1551n Ignazio Loiolakoak proposatua, 1568 eta 1575 artean eraiki zuten, Alexandro Farnese kardinalaren babesarekin[2]. San Ignazio bera bertan dago hilobiratua, eta ez bere izena duen San Ignazioren Erromako elizan.

1773an ordena desegin zuten arte, Jesuiten jeneralaren egoitza izan zen.

EzaugarriakAldatu

Jesukristoren izenarekin berarekin izendatutako katolizismoko lehen eliza izan zen, eta egituraren aldetik berriztailea ere, Jesuiten elizen eredu bilakatu baitzen: aldareak bistan egon behar zuen eliztar gehienek predikua zuzenean ondo entzuteko, eta horrek nabean zutabeak baztertzea eta aldarearen kokapena irekia behartu zuen.

Euskal santuen kaperakAldatu

Zenbait kapera ditu, eta horien arteanj daude Jesusen Lagundiaren bi euskal santu nagusiei dedikatuak. Eskuinetara dago San Frantzisko Xabierkoaren kapera, Pietro da Cortonak diseinatua Giovanni Francesco Negroni kardinalaren enkarguz. Bertan, zilarrezko erlikario batek San Frantziskoren beso ustelgabea zaintzen du (munduan zehar bidaiatzera ateratzen ez dutenean).

San Frantziskoren kaperari aurre eginez, ezkerretara, San Ignazio Loiolakoaren kapera dago. Kaperako brontzezko hilobi batean dago ehortzia San Ignazio bera. Elizako egitura ikusgarrienetekoa da, Andrea Pozzo artistaren sorkuntza, eta Erromako hilobi luxuzkoenetakoa. Lapis lazuli harriko zutoin batzuek urdin distiragarria ematen diote monumentuari, eta mundu bola bat ere bada lapis lazulikoa, uste zena zela munduko harri honetako piezarik handiena (baina nonbait azala du lapislazulikoa, ez barrua). Esan ohi da Toskanako duke batek eliza bisitatu zuenean, esan zuela jesuiten lema aldatu beharra zegoela, IHS formulak (Jesusen izenaren monograma bat) adierazi beharko zuela Iesuiti Habent Satis (aski dute jesuitek, latinez)[2].

Sabai dekoratuaAldatu

Elizaren parte ikusgarri bat sabai margotua da, Giovanni Battista Gaulli artistak 1678-1679 urteetan marrazutako Jesues Izenaren Garaipena. Barrokoaren gailur unibertsaletako bat da lan hau, trompe l'oeil ugariz osatutako lana, non margoaren mugek gainditu egiten duten arkitekturaren espazioa, zerua eliztarren gainean irekitzen dela irudikatuz, pertsonaiak hierarkikoki kokaturik: zeruan, erdialdean, IHS monogramaren inguruan, santuak eta bedeinkatuak; bazterretatik eroriz, bekatariak; guztiak kolorezko karnabal batean, hemen Hantustea pauma batekin, han Heresia sugeekin... Robert Hughes kritikariaren arabera, lan honetan modernistek barrokoari ikusten zizkioten bekatuak agerian dira, batez ere, "teatralegia dela", baina kritika absurdoa deritzo horri Hughesek, antzerkia bera teatrala dela salatzearen parekoa[2].

IruditegiaAldatu

ErreferentziakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gesù eliza