Ireki menu nagusia

Eskoziera

germaniar hizkuntza

Eskoziera[1][2] (hizkuntza hartan, Scots edo Lallans) Eskoziako lurralde behereetan hitz egiten den germaniar hizkuntza bat da. Ipar Irlandako eta Irlandako Errepublikako lurralde batzuetan ere mintzatzen da. Eskoziera, Eskoziako gaelerarekin batera, Eskoziako berezko hizkuntza da, nahiz eta egun ingelesa nagusitu eta harekin hizkuntz continuum bat eratzen duen.

Eskoziera
Scots leid — Scots
ScotsLanguageMap.png
Eskozieraren hedapen historikoa, urdinez.
Datu orokorrak
Lurralde eremua  Eskozia
 Ipar Irlanda
 Irlandako Errepublika
 Ingalaterra
Hiztunak 1,5 milioitik gora:
— Eskozia: 1,5 millioi (Eskoziako Erregistro Orokorraren Bulegoa, 1996).
— Ipar Irlanda: 30.000 (Northern Ireland Life and Times Survey, 1999).
— Irlandako Errepublika: ofizialki zehaztu gabe dago, baina ehunka batzuk Donegalgo konderrian.
Rankinga Ez 100 mintzatuenen artean
Ofizialtasuna Ez du.
— Eskoziako Gobernuak "hizkuntza tradizional" gisa sailkatua.
"Gutxiengo baten edo erregio baten hizkuntza" Europako hizkuntza gutxitu edo erregionalen Kartaren arabera, Erresuma Batuak 2001ean onartua.
"Hizkuntza tradizionala" 1999ko Ipar eta Hego Irlandaren arteko Kooperazio Hitzarmenaren arabera.
Eskualdea Eskoziako Lowlands eta Caithness, Orkada eta Shetland uharteak, Ulster
UNESCO sailkapena 2 zaurgarria
Araugilea — Eskozia: Ez du, Eskozieraren Hiztegiak autoritate handia du.
— Irlanda: Ez du, nahiz eta Ulster-Scots Agency sortu den, Ostiral Santuko Akordioan bere promozioa eta zaintzea zehazten da.
Hizkuntza familia
entitate
objektu
objektu abstraktu
Languoid
hizkuntza
giza hizkuntza
Hizkuntza euroasiarrak
Indoeuropar hizkuntzak
germaniar hizkuntzak
mendebaldeko germaniar hizkuntzak
hizkuntza anglo-frisiarrak
angliar hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subjektua aditza objektua eta hizkuntza azentuala
Alfabetoa latindar alfabetoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-2 sco
ISO 639-3 sco
Ethnologue sco
Glottolog scot1243
Wikipedia sco

Ipar Irlandan mintzatzen den aldaerari Ulsterko eskoziera (hizkuntza hartan, Ulster Scots, Ullans, Hiberno-Scots edo Scotch-Irish) deritzo. Ikerlari gehienen iritziz eskozieraren dialektoa da, nahiz eta batzuek hizkuntza bereizia dela aldezten duten. Ostiral Santuko Akordioan hizkuntza hau babestea onartu zuten, eta Ulster-Scots Agency edo Tha Boord o Ulstèr-Scotch delakoak babestu eta arautzen du.

Eskoziera eta ingelesaAldatu

Autore askoren ustez, eskoziera ingelesaren dialektoa da. Kontuan izan behar da eskoziera eta ingelesa oso antzekoak direla. Eskozieraren hizkuntza beregainaren izaera defendatzen dutenek, aldiz, eskozieraren eta ingelesaren jatorri desberdinak azpimarratzen dituzte, bi hizkuntzen arteko desberdintasuna markatzeko: eskozieraren jatorria, horrela, ez dago antzinako ingelesean soilik, ingelesarekin gertatu bezala, baizik eta baita Eskandinaviako hizkuntza germaniarrean ere [3].

Eskoziera eta bere dialektoen mapa.
2011ko Eskoziako erroldaren datuak jasoz eskozieraz mintzatzeko gai diren biztanle kopuruaren araberako mapa.
2011ko Ipar Irlandako erroldaren datuak jasoz Ulsterko eskoziera mintzatzeko gai diren biztanle kopuruaren araberako mapa.

ErreferentziakAldatu

  1. «eskoziera [...] gaur egun [Eskozian] egiten den ingeles dialektala da». (Euskaltzaindia: 47. araua: Hizkuntza hilak eta klasikoak).
  2. UNESCO etxea- Munduko hizkuntzen amaraunean, scotsera deritzo.
  3. Ibidem.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Eskoziera  
Hizkuntza honek bere Wikipedia du: Bisita ezazu.