Azido linoleiko

18 karbono-atomo eta bi lotura bikoitz dituen gantz-azido esentziala; ugaztunek ezin dute sintetizatu, eta, beraz, elikagaietatik jaso behar dute ezinbestean

Azido linoleikoa edo Azido 9,12-oktadekadienoikoa kate luzeko gantz-azido poliasegabe bat da, formula duena. Giza gorputzak bere kabuz sintetizatzerik ez duenez janariaren bidez hartu behar da[1].

Azido linoleiko
Linoleic Acid Structural Formulae V.2.svg
Formula kimikoa C₁₈H₃₂O₂
SMILES kanonikoa 2D eredua
SMILES isomerikoa
CCCCC/C=C\C/C=C\CCCCCCCC(=O)O
InChl 3D eredua
Osatuta oxigeno eta karbono
Base konjokatua linoleate (en) Itzuli
Estereoisomeroa linolelaidic acid (en) Itzuli, (9Z,12E)-linoleic acid (en) Itzuli eta (9E,12Z)-linoleic acid (en) Itzuli
Ezaugarriak
Fusio-puntua -5 °C
Masa molekularra 280,24 u
Erabilera
Tratatzen du nutrition disorder (en) Itzuli
Elkarrekintza Free fatty acid receptor 1 (en) Itzuli, Free fatty acid receptor 4 (en) Itzuli, Hepatocyte nuclear factor 4 alpha (en) Itzuli, Potassium voltage-gated channel subfamily B member 1 (en) Itzuli, Peroxisome proliferator activated receptor gamma (en) Itzuli eta Transient receptor potential cation channel subfamily M member 8 (en) Itzuli
Rola 5-alpha-reductase inhibitor (en) Itzuli
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
2
0
Identifikatzaileak
InChlKey OYHQOLUKZRVURQ-HZJYTTRNSA-N
CAS zenbakia 60-33-3
ChemSpider 4444105
PubChem 5280450
Reaxys 1727101
Gmelin 17351
ChEBI 57557
ChEMBL CHEMBL267476
ZVG 14230
EC zenbakia 200-470-9
ECHA 100.000.428
CosIng 77323
MeSH D019787
RxNorm 6400
Human Metabolome Database HMDB0000673
KNApSAcK C00001224
UNII 9KJL21T0QJ
NDF-RT N0000148142
KEGG C01595
PDB Ligand EIC
Kartamo oliotan da ugariena, gantz azidoen %78a osatzen baitu.

JatorriaAldatu

Landareen oliotan ugaria da[2].

Olioak Azido linoleikoa
Kartamo olioa % 78
Mahats hazien olioa % 76
Mitxoleta hazien olioa % 70
Ekilore olioa % 68
Arto olioa % 59
Soja olioa % 51
Oliba olioa % 10
Palma olioa % 10
Fruitu lehorrak Azido linoleikoa
Intxaurra % 51
Pistatxoa % 31,7
Kakahuetea % 32
Animalia jatorrikoak Azido linoleikoa
Arrautza gorringoa % 16
Txerri-gantza % 10

Egitura eta deribatuakAldatu

Hemezortzi karbono ditu eta bederatzi eta hamabigarrenean lotura bikoitzak azaltzen du (18:2∆9,12). Molekula anfipatikoa da.

Azido linoleikoak eta bere deribatuek Omega-6 gantz azido multzoan osatzen dute. Honako hauek dira dribatu nagusiak:

Garrantzia biologikoaAldatu

Hainbat aparatu eta sistematan eragin onuragarria du azido linoleikoak.

  • Babes inmunologikoa indartzen du.
  • Gorputzeko gantz kopurua jeisten du.
  • Zirkulazio aparatuaren funtzionamendua hobetzen laguntzen du: presio arteriala gutxitzen du kolesterol eta triglizeridoak kontrolatzen baititu.
  • Nerbio sistemaren funtzionamenduan ere laguntzen du.

ErabilerakAldatu

Oso erabilia da kondoien industrian.

Industrialki prozesatutako elikagaietan azido honen zati bat hidrogenoarekin saturatu behar da jakia egonkorragoa izan dadin, gantz hidrogenatuak eta trans gantz-azidoak sortzen dituena, gure gorputzean koipe saturatu bezala funtzionatzen dutenak. Hemen dago munduko industriak planteatzen duen arazoa koipe "txar" gantz-azido ase|aseak edo partzialki hidrogenatuak ezabatzen saiatzerakoan.

Azken urteotan kosmetika industrian oso erabilia izan da, larruazalarentzako onuragarria baita. Aknea gutxitzen du, efektu antiinflamatorioa dauka eta larruazaleko likido errententzioa bultzatzen du[3].

ErreferentziakAldatu

  1. Burr, G.O., Burr, M.M. and Miller, E., On the nature and role of the fatty acids essential in nutrition. (1930). J. Biol. Chem. (86).
  2. (Ingelesez) «Aceites Ricos en Ácido Linoleico» News-Medical.net 2010-04-15 . Noiz kontsultatua: 2018-11-24.
  3. Darmstadt, G. L.; Mao-Qiang, M.; Chi, E.; Saha, S. K.; Ziboh, V. A.; Black, R. E.; Santosham, M.; Elias, P. M.. (2002). «Impact of topical oils on the skin barrier: possible implications for neonatal health in developing countries» Acta Paediatrica (Oslo, Norway: 1992) (5): 546–554 ISSN 0803-5253 PMID 12113324 . Noiz kontsultatua: 2018-11-24.

Kanpo estekakAldatu