Andelos

Erromatarren garaiko giza finkapenaren aztarnak, Mendigorria, Nafarroa

Andelos

Andelos Antzinako Erromaren garaian baskoien hiria edo civitas izan zen, egungo Andiondik (Mendigorria) gertu kokatua. Erromatar Inperioan, Hispania iparraldeko, eta batez ere, Tarraconensis probintziako merkataritza- eta garraio-gune garrantzitsua zen.

DeskribapenaAldatu

Erromatar hiriak hartu zuen lekuan aurretik baskoi herrixka bat egon zen[1], Burdin Aroko kultura-osagaiak dituena, K.a. IV. eta K.a. III. mende artekoak. K.a. I. mendean opus signinum zoruekin apaindutako etxeak zeuden arren, hiriak I. eta II. mendeetan lortu zuen aldi gorena. Orduan, hiri-garapenarekin batera hornikuntza hidraulikoko sistema konplexua ezarri zuten[2].

Konplexu hidrauliko horrek bi presa (1980an aurkitutako Iturranduz urtegia eta 1983an aurkitutakoa), ubide bat, akuedukto-sifoi bat eta castellum aquae edo banaketarako kutxatila ditu.

Gainera Nafarroako museoan dagoen "Bakoren garaipena" izeneko mosaikoa eta Apolori eskainitako brontzezko plaka bat topatu dituzte. Hala ere, 1993an aurkitutako idazkuna da denetan bitxiena. Bertan agertzen da Likine abuloRaune ekien bilbiliaRs esaldia, batzuen ustez, aitzineuskaraz, eta beste batzuen ustez, berriz, iberieraz idatzia[3].

 
Iturranduz urtegia.

AztarnategiaAldatu

1980ko hamarkadan hasitako ikerketa arkeologikoek hiriari buruzko ezaguera handitu egin dute. Hiriaren aztarnak Andelosko Arkeologia Museoan bisita daitezke[4].

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu

Koordenatuak: 42° 36′ 31″ N, 1° 53′ 44″ W / 42.60861°N,1.89556°W / 42.60861; -1.89556 (Iturranduz urtegia)