Ziriol

Zopako pasta, hari itxurakoa

Ziriola[1][2], fideoa (Heg.)[3] edo bermizela (Ipar.)[4] hari itxura duen gari-irinezko zopako pasta da.

Ziriol
Oinarrizko elikagai
Fettucine1.JPG
Osagaiakgasifikatzailea

Ziriolak, orokorrean, uretan irakinez egiten dira, batzuetan elikadura-olioarekin edo gatzarekin. Horretaz gain, zartaginean edo frijigailuan frijitzen dira. Ziriol-platerek basiren bat edukitzen dute, edo zopari eransten zaizkio. Konposaketa materiala eta jatorri geokulturala ziriol-aukera handiaren mota bakoitzaren araberakoa da. Ziriolak hainbat kulturatan oinarrizko elikagaiak dira (e. b. txinatar ziriolak, japoniar ziriolak, korear ziriolak, filipinar ziriolak, vietnamdar ziriolak eta Italiako pasta).

IzenaAldatu

"Ziriol" jatorriz "bildumen" hitzaren sinonimoa da, hau da, kandela luze eta mehea, gehienetan argizaiolean bildurik hilobietan-eta erretzen dena.[5] Pasta honek harekin daukan antza zela-eta, "ziriol" deitu zioten. Kirikiñok kontatu zuenez, "ziriol" hitzaren sorburua ziri horia da, alegia, Durangoko andere euskaldun batek lehenengo biderrez pasta hau saltokian ikusi zuenean esan zuena.[2]

Ibon Sarasola euskaltzainak Euskara batuaren ajeak lanean "ziriol" espainieratiko "fideo" eta frantsesetiko "bermizela" hitzak baino aukera hobetzat jo zuen.[6]

ErreferentziakAldatu

  1. «ADOREZ Bilaketa: ziriol» www.bostakbat.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).
  2. a b «ziriol - OEH - Orotariko Euskal Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  3. «fideo - EH - Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).
  4. «bermizela - EH - Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).
  5. «bildumen - EH - Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-05-25).
  6. Ibon Sarasola. (1998). «fideo» Euskara batuaren ajeak. Alberdania, 83 or. ISBN 848866950X.
    Aipua: «fideo. Frantsesez vermicelle da. Iparraldeko hiztegiek, bermizela-z bestalde, ziriola ematen dute. Ziriola honek ez du hiztegietatik kanpo tradiziorik, baina ezta bermizela-k ere, eta fideo-rena hutsaren hurrengo-hurrengoa da. Uste dut ahalegin bat egin behar genukeela, janari etiketa elebidunen bitartez, ziriol bultzatzeko euskara idatzian. Izugarrikeria handiagoak bultzatu ditugu. Bestela batasuna fideo, espainol inperialismoaren ajenteak —txantxetan-edo esateko— egingo du.»
    .

Kanpo estekakAldatu


  Artikulu hau gastronomiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.