Ireki menu nagusia

Würzburg[1] (alemanez ˈvʏɐ̯tsbʊɐ̯k ahoskatua; Maingo frankonieraz: Wörtzburch) Alemaniako hegoaldeko hiria eta ibai portua da. Bavaria estatuaren ipar-mendebaldean dago, Main ibaiaren ertzean. Erdi Aroan, apezpikua zen hiriko buru.

Würzburg
Würzburg
 Alemania
Dom R1.jpg
Wappen von Wuerzburg.svg
Administrazioa
Herrialdea Alemania
Alemaniako estatua Bavaria
Gobernu-eskualdeFrankonia Beherea
Alkatea Christian Schuchardt Itzuli
Izen ofiziala Würzburg
Jatorrizko izena Würzburg
Posta kodea 97070, 97072, 97074, 97076, 97078, 97080, 97082 eta 97084
Udal kodea 09663000
Geografia
Koordenatuak 49° 47′ 40″ N, 9° 55′ 46″ E / 49.794444444444°N,9.9294444444444°E / 49.794444444444; 9.9294444444444Koordenatuak: 49° 47′ 40″ N, 9° 55′ 46″ E / 49.794444444444°N,9.9294444444444°E / 49.794444444444; 9.9294444444444
Würzburg hemen kokatua: Alemania
Würzburg
Würzburg
Würzburg (Alemania)
Bavaria WÜ (town).svg
Azalera 87.6 km²
Altuera 177 m
Mugakideak Würzburg
Demografia
Biztanleria 126.635 bizt. (2017ko abenduaren 31)
Dentsitatea 1.445,61 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia 0931
Ordu eremua UTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuak Caen, Dundee, Suhl, Mwanza, Ōtsu, Salamanca, Bray, Trutnov, Rochester, Umeå udalerria eta Faribault (Minnesota)
Matrikula
www.wuerzburg.de/

EtimologiaAldatu

VIII. mendeko Ravenako kosmografia mapan eta bertan Uburzis izena ageri da. Jatorri zelta duen izena da baina jendeak alemanezko Würze (belar edo espezia) hitzarekin nahastu zuen eta erdi aroan izena latinizatzeko joerarekin Herbipolis izena ere jaso zuen. Katedralean, San Kilian santuaren oinean esate baterako 1237an idatzitako "Sigillum Civitas Herbipolis" leloa ageri da.

HistoriaAldatu

Historia luzeko hiria da, K. a. 1000. urterako zeltek Marienberg gotorlekua eraikia baitzuten.

Erdi AroaAldatu

 
Marienberg gotorlekua eta antzinako zubi nagusia.

IV. mendean alamaniarrak izan ziren bertan eta VI. mendean frankoek konkistatu zuten ingurua. 650 urtearen inguruan merovingiarren egoitzetako bat bihurtu zen. Berehala kristautasuna onartu zuen 686an iritsitako monje irlandar batzuen eskutik eta 704 urtean lehenengo aldiz aipatzen da hiria Castellum Viterburth izenarekin. 741. urtean Bonifazio santuak sortutako elizbarrutiko apezpikuaren egoitza bihurtu zen eta urteak pasa ahala dukerri bilakatuz joan zen. Henrike Lehoiaren eraginez Inperioko Dieta bertan izan zen 1180an.

Aro modernoaAldatu

1524 eta 1526 arteko Alemaniar nekazarien gerraren erdiguneetako bat Würzburg izan zen. Aipatzekoak dira 1626 eta 1631eko sorgin ehizak ere. Azkenik Hogeita Hamar Urteko Gerraren barnean, 1631ean suediarrek hiria konkistatu eta gaztelua suntsitu zuten. Hala ere, XVII. eta XVIII. mendeetan hiri oparoa izan zen, Schönborn etxeko printze-apezpikuen agintaldian, hain zuzen. 1815 urtean Bavariako estatuaren barnean geratu zen, jadanik sekularizatua.

XX. mendeaAldatu

1945eko martxoaren 16an 225 bonbaketari britainiarren 17 minututan hiriaren %90a erabat suntsitu zuten. Ondorengo 20 urtetan hiriko eraikin esanguratsuenak zehatz mehatz berreraiki ziren. hasierako urteetako berreraikuntza lanak emakumeek egin zituzten, izan ere gizonak preso hartuak edo hilak baitzeuden.

Würzburg amerikarren okupazio eremuan gelditu zen eta estatubatuarren armadako dibisio bat bertan egon da 2008 urtera arte.

Banaketa administratiboaAldatu

Würzburg 13 udalerritan (Stadtbezirke) eta, era berean, hauek 25 barrutitan banaturik dago:

01 Altstadt

  • Dom (01)
  • Neumünster (02)
  • Peter (03)
  • Innere Pleich (04)
  • Haug (05)
  • Äussere Pleich (06)
  • Rennweg (09)
  • Mainviertel (17)

02 Zellerau

  • Zellerau (18)

03 Dürrbachtal

  • Dürrbachau (07)
  • Unterdürrbach (22)
  • Oberdürrbach (23)

04 Grombühl

  • Grombühl (08)

05 Lindleinsmühle

  • Lindleinsmühle (19)

06 Frauenland

  • Mönchberg (10)
  • Frauenland (11)
  • Keesburg (12)

07 Sanderau

  • Sanderau (13)

08 Heidingsfeld

  • Heidingsfeld (14)

09 Heuchelhof

  • Heuchelhof (20)

10 Steinbachtal

  • Steinbachtal (15)
  • Nikolausberg (16)

11 Versbach

  • Versbach (24)

12 Lengfeld

  • Lengfeld (25)

13 Rottenbauer

  • Rottenbauer (21)

EkonomiaAldatu

Nekazaritza eremuko merkataritza (ospe handiko ardoak) eta industria (tresneria mekanikoa eta elektrikoa, papergintza, kimika industria, zurgintza, ehungintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.

Ondasun nabarmenakAldatu

Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketek ia erabat suntsitu bazuten ere (% 85), monumentu ikusgarriak gorde dira: VIII. mendeko kapera biribila (Alemaniako elizarik zaharrena), XI-XVI. mendeetako hiribilduaren erdian dagoena; XVII. mendeko elizak eta jauregi barrokoak; 1723-1744. urteetako Jauregi Handia, Versaillesko jauregiko eraikuntza moldeari jarraituz egina.

Würzburgeko herritar ospetsuakAldatu

Herri eta hiri senidetuakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. Euskaltzaindia 157. araua: Europako hiriak.
  2. (Frantsesez) Délégation pour l’Action Extérieure des Collectivités Territoriales (Ministère des Affaires étrangères) National Commission for Decentralised cooperation.

Kanpo estekakAldatu