Ireki menu nagusia

Murray Gell-Mann (New York, 1929ko irailak 15 - Santa Fe, Mexiko Berria, 2019ko maiatzaren 24a) fisikari estatubatuar bat izan zen. Yale Unibertsitatean eta MITen ikasi zuen. 1955etik irakaslea da Kaliforniako Unibertsitatean (Pasadenako kanpusean, non 1967ko Fisika teorikoko katedradun izan zen. NASAko kide izan zen 1964tik.

Murray Gell-Mann
Murray Gell-Mann - World Economic Forum Annual Meeting 2012.jpg
full professor Itzuli

Bizitza
Izen osoa Murray Gell-Mann
Jaiotza Lower Manhattan Itzuli1929ko irailaren 15a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Heriotza Santa Fe2019ko maiatzaren 24a (89 urte)
Hezkuntza
Heziketa Yale College Itzuli
Massachusetts Institute of Technology
Tesi zuzendaria Victor Weisskopf Itzuli
Doktorego ikaslea(k) Sidney Coleman
Hizkuntzak ingelesa
Irakaslea(k) Victor Weisskopf Itzuli
Enrico Fermi
Ikaslea(k) Kenneth G. Wilson Itzuli
Sidney Coleman
Jarduerak
Jarduerak fisikaria, ez-fikzio idazlea eta fisikari teorikoa
Enplegatzailea(k) Chicagoko Unibertsitatea
Jasotako sariak
Nominazioak
Kidetza Royal Society
Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala
American Physical Society Itzuli
Zientzien Errusiar Akademia
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Indiako Zientzien Akademia Nazionala
Amerikako Sozietate Filosofikoa
American Association for the Advancement of Science Itzuli
JASON Itzuli
tuvalu.santafe.edu/~mgm
Murray Gell-Mann signature.JPG

Fisikako Nobel Saria jaso zuen 1969an funtsezko partikulei buruzko bere aurkikuntzengatik. Gell-Mannen teoriak ordena eman zion nukleo atomikoaren barnean 100 partikula inguru aurkitu ondoren sortu zen kaosari. Partikula horiek, protoi eta neutroiez gain, quark izeneko beste funtsezko partikula batzuez osatuta zeuden. Quarkak gluoi trukaketari esker elkartuta mantentzen dira. Beste ikertzaile batzuekin batera, quark eta gluoien teoria kuantikoa eraiki zuen, kromodinamika kuantiko deritzona.

Zientziaz gain, Gell-Mann irakasleari beste arlo batzuk ere interesatzen zitzaizkion, literatura, historia naturala, linguistika historikoa, arkeologia, historia edo psikologia kasu.

Murray Gell-Mann The Quark and the jaguar, Adventures in the simplex and the complex, lanaren egilea da, Espainian Tusquetsek Quarka eta jaguarra, Abenturak sinpletasun eta konplexutasunean izenburupean editatu zuen izaera autobiografikoko zientzia dibulgazioko saiakera hori.

Jasotako beste sari batzukAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Murray Gell-Mann