Lardero Errioxako udalerria da, 2020an 10.813 biztanle zituena. Logroñoren metropoli eremuan kokaturik dago, hiriburutik 5 km hegoaldera.

Lardero
Espainiako udalerria
Lardero.jpg
Coat of Arms of Lardero.svg
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Errioxa
AlkateaJuan Antonio Elguea Blanco (en) Itzuli
Izen ofizialaLardero
Posta kodea26140
INEk ezarritako kodea26084
HerriburuaLardero
Geografia
Koordenatuak42°25′34″N 2°27′41″W / 42.426111111111°N 2.4613888888889°W / 42.426111111111; -2.4613888888889Koordenatuak: 42°25′34″N 2°27′41″W / 42.426111111111°N 2.4613888888889°W / 42.426111111111; -2.4613888888889
Lardero - La Rioja (Spain) - Municipality Map.svg
Azalera20 km²
Altuera438 m
MugakideakAlberite, Albelda de Iregua, Logroño, Villamediana de Iregua, Entrena eta Navarrete
Demografia
Biztanleria10.813 (2020)
Green Arrow Up.svg313 (2019)
alt_left 5.238 (%48.4)5.262 (%48.7) alt_right
Dentsitatea540,65 bizt/km²
Informazio gehigarria
Ordu eremuaUTC+01:00
MatrikulaLO
aytolardero.org

HistoriaAldatu

AntzinaroaAldatu

1934an La Pila mendian eta la Sala de los Moros eremuan aurkituriko aztarnek erakusten dute K.a. VIII eta VI mendeen artean zelta herriek populatu zutela gaur egun Lardero dagoen eremua.

Pascual Fernández historiagileak dioenez Lardero izena latinezko lardarius hitzetik dator eta "urdaigilea" esan nahi du, izan ere erromatarren garaian produktu gazituak ekoizten baitziren bertan. Erromatarren galtzada bat bada Lardero San Cristobal eta Atayo herriak lotzen zituena, azken biak hutsik daude gaur egun[1]. San Cristobal herrixka Larderotik 500 metrotara dago eta 1867an mosaiko bat eta beste hainbat aztarna aurkitu ziren[1].

Erdi AroaAldatu

XI. mendean Naiarako foruan Ladrero izeneko herri bat aipatzen da, Lardero izango zela uste da. 1040an eta 1060an dataturiko testamenuetan aipatzen da Lardero.

1350an despopulazioa ekiditeko Logroñoren barnean sartu zen.

Aro modernoaAldatu

1645ean lehenengo alkatea izan zuen, 1820an villa titulua jaso zuen eta azkenik 1834an Logroñorengandiko independentzia lortu zuen[1].

Biztanleriaren bilakaeraAldatu

XXI. mendea hastearekin batera populazioa nabarmen handitu zuen Logroñoren hedapenaren ondorioz etxe berri ugari eraiki baitziren.

EkonomiaAldatu

Nekazarita izan da Larderoko jarduera ekonomiko nagusia historian zehar. Mahastiak eta fruita arbolak izan dira nagusi, mertxikak, udareak, sagarrak...[2]

2018ko Ogasunaren Errenta Aitorpenaren arabera Errioxako herri aberatsena da Lardero eta Estatu mailan 200 aurrenekoen artean dago[3].

AzpiegiturakAldatu

Lardero Logroñorekin bat eginda dago dagoeneko eta hiriko autobusen ibilbideek Lardero ere hartzen dute[2].

Ondasun nabarmenakAldatu

 
San Petri eliza
  • San Petri eliza: XVI. mendean eraiki zen eta XVIII.ean kupula oktogonala ezarri zioten[4].
  • San Martzial basilika: 1716an eraiki zen[5].
  • Gurutzadura eta tenplua: XVI. mendean eraili zen eta "El Cristo" ezizenarekin ezagutzen da. Tenplu karratu batek inguratzen du gurutzea[6].
  • La Barranca hilerri zibila: 1979an egin zuten eta Gerra Zibilean hildako 400 pertsona Barrigüeloko hobi komunean zeudenak hobiratzeko eraiki zen[7].

KulturaAldatu

Larderoko jai nagusiak San Pedro eta San Martzial jaiak dira, ekainaren 29an eta 30ean izaten direnak[8]. Urtarrilaren 5 eta 6an "kintoen" jaia ospatzen da.

Larderoko kirol taldea Club Deportivo San Marcial da[9].

ErreferentziakAldatu

  1. a b c (Gaztelaniaz) Historia de Lardero | Ayuntamiento de Lardero. (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
  2. a b (Gaztelaniaz) «Lardero» EscapadaRural.com (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
  3. (Gaztelaniaz) Rioja, El Día de la. (2020-10-08). «Lardero es el municipio más rico de la región» El Día de la Rioja (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
  4. (Gaztelaniaz) Iglesia Parroquial de Lardero | Ayuntamiento de Lardero. (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
  5. (Gaztelaniaz) Basílica de San Marcial | Ayuntamiento de Lardero. (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
  6. (Gaztelaniaz) Crucero con templete | Ayuntamiento de Lardero. (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
  7. (Gaztelaniaz) Cementerio Civil La Barranca | Ayuntamiento de Lardero. (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
  8. (Gaztelaniaz) «✅ Fiestas San Pedro y San Marcial de Lardero 2021 - Fiestas en La Rioja» Fiestas España (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).
  9. «CD San Marcial , Bienvenidos a la web oficial de tu equipo.» www.cdsanmarcial.net (Noiz kontsultatua: 2021-09-24).

Kanpo estekakAldatu