Ireki menu nagusia
Neonak, gainerako gas nobleek bezala (helioak salbu) kanpoko balentzia-geruza "betea" dauka, zortzi elektroiz osatua.

Gas nobleak taula periodikoko 18. taldeko elementuak dira. Helioaren familia eta neonaren familia ere deitzen zaio. Kimikoki elementu oso egonkorrak dira, beren kanpoko balentzia-geruzan elektroien kopuru maximoa baitaukate. Ideia hau hobeto ulertzeko konfigurazio elektronikoaren kontzeptua ezagutu behar da. Gas nobleek gutxitan erreakzionatzen dute beste elementu batzuekin, egonkorrak baitira berez. Talde honetako elementu bakoitzaren urtze-puntua eta irakite-puntua oso antzekoak dira eta, beraz, tenperatura-tarte txiki batean egon ohi dira egoera likidoan. Gas nobleek aplikazio garrantzitsuak dauzkate argiztapenetan, soldaketan eta espazio-teknologian.

Gas nobleak hauek dira:

Ezaugarri fisiko eta atomikoakAldatu

Ezaugarria Gas noble
Zenbaki atomikoa 2 10 18 36 54 86 118
Nombre del elemento Helioa Neona Argona Kriptona Xenona Radona Oganesona
Dentsitatea (kg/m³) 0,1785 0,9002 1,7818 3,708 5,851 9,970 13,65
Radio atomikoa (nm) 0,050 0,070 0,094 0,109 0,130 0,152
Irakite-puntua (°C) –268,83 –245,92 –185,81 –151,70 –106,60 –62 380
Fusio-puntua (°C) –272 –248,52 –189,6 –157 –111,5 –71

Ezaugarri kimikoakAldatu

Z Elementua Konfigurazio elektroniko osoa Konfigurazio elektroniko laburtua
2 Helioa 1s2 1s2
10 Neona 1s22s22p6 [He]2s22p6
18 Argona 1s22s22p63s23p6 [Ne]3s23p6
36 Kriptona 1s22s22p63s23p63d104s24p6 [Ar]3d104s24p6
54 Xenona 1s22s22p63s23p63d104s24p65s24d105p6 [Kr]5s24d105p6
86 Radona 1s22s22p63s23p63d104s24p65s24d105p64f145d106s26p6 [Xe]4f145d106s26p6
118 Oganesona 1s22s22p63s23p63d104s24p65s24d105p64f145d106s26p65f146d107s27p6 [Ra]5f146d107s27p6

Gas nobleek 18. taldekoak dira. Ikus daitekenez, haien geruza guztiak osorik daude. Lehen balentzia gabekoak zirela uste zen; 0 taldea deitu zieten. Baina gero, lotura kimikoak egin ahal zutela jakin zenean, haien izena aldatu zen.

Oso egonkorrak direnez (geruzak osorik izateagatik), konfigurazio elektronikoetan elementuarekiko hurbilen dagoen gas noblearen ikur kimikoa kortxete artean jartzen da; honek gas noblearen konfigurazio guztia han doala adierazten du. Adibidez, zilarraren konfigurazioa 1s22s22p63s23p63d104s24p64d105s1 da, baina [Kr]4d105s1 idazten da; laburtzeko.

Ikus, gaineraAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gas noble