Amur[1] (errusieraz: Амур, mongolieraz: Хар Мөрөн, mantxueraz: ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ ᡠᠯᠠSahaliyan Ula, «Ibai beltza», txinera tradizionalez: 黑龍江; txinera sinplifikatuz: 黑龙江; pinyinez: Hēilóng Jiāng, «Dragoi Beltzaren ibaia») ekialdeko Asiako ibaia da, ekialdeko Errusia eta ipar-ekialdeko Txinaren arteko muga egiten duena. 4.354 km-ko luzera du, eta munduko bederatzigarren ibairik luzeena da.

Amur
Heilongjiang (Amur) shore.jpg
52.9911 eta 53.3333,141.0467 eta 121.4814 parametroa ez da «latitude,longitude» baliozkoa
Datu orokorrak
Luzera 2.824 km
Geografia
Koordenatuak 52° 59′ 28″ N, 141° 02′ 48″ E / 52.9911°N,141.0467°E / 52.9911; 141.0467Koordenatuak: 52° 59′ 28″ N, 141° 02′ 48″ E / 52.9911°N,141.0467°E / 52.9911; 141.0467
Estatu burujabea Errusia eta Txinako Herri Errepublika
Lurraldea Zabaikalski kraia, Amur Oblast (en) Itzuli, Juduen Probintzia Autonomoa, Khabarovsk kraia eta Heilongjiang
Hidrografia
Ibaiadarrak
Arroaren azalera 1.855.000 km²
Arro hidrografikoa Amur basin (en) Itzuli
Ur-emaria 12.800 m³/s
Iturburua Onon River (en) Itzuli
Bokalea Okhotskeko itsasoa

Ekialde Urruneko nabigazio bide guztiz garrantzitsua da, neguko izoztea luzea eta udako uholdeak handiak diren arren. Amur ibaiko arrainik handiena kaluga da, batzuetan 5,6 metro luze dena[2].

GeografiaAldatu

Kenteko ekialdetik (Mongolia) datorren Txilka eta Daxing'an mendilerroko mendebaldetik (ipar-ekialdeko Txina) datorren Argun ibaiek bat egitean eratzen da. Handik aurrera 2.824 km luze da, 4.354 km luze Argun ibaiaren iturburutik aurrera. Muga egiten du Errusia eta Txina (Mantxuria) artean, ibilbidearen parterik luzeenean eta Sakhalin golkoan Okhotskeko itsasora isurtzen da, Tartariako itsasartearen iparraldean, Nikolayevsk-na-Amure hiriaren ondoan.

Ibaiadar nagusiakAldatu

Hiri nagusiakAldatu

HidrometriaAldatu

Amur ibaiaren emaria 1933-1990 bitartean neurtua izan da Komsomolsk-na-Amuren[3]. Gune horretan, drainatutako eremuak 1.730.000 km² ditu, arro osoaren % 93,2. Bertan urteko batezbesteko emaria 9.874 m³/s da; emari handiena irailean du (20.813 m³/s) eta txikiena martxoan (1.058 m³/s).

Amur ibaiaren batezbesteko emariak (m³/s), Komsomolsk-na-Amuren neurtuak
Datuak: 1933 eta 1990 artean

ErreferentziakAldatu

  1. Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .
  2. C. Michael HOGAN (2013): Amur River Encyclopedia of Earth. Eoearth.org
  3. Amour ibaia Komsomolsken Grdc.sr.unh.edu

Kanpo estekakAldatu