Worms, Alemaniako hiri bat da, Renania-Palatinatua estatuan dagoena, Rhin ibaiaren ertzean, Rheinhessen ardogintza eskualdean. Bere biztanleria, 80.000 biztanle ingurukoa da.

Worms
Hiri independentea
Wormser Türme.JPG
DEU Worms COA.svg
Administrazioa
Estatu burujabe Alemania
Alemaniako estatua Renania-Palatinatua
Alkatea Adolf Kessel (en) Itzuli
Posta kodea 67547, 67549, 67550 eta 67551
Udalerri kodea 07319000
Geografia
Koordenatuak 49° 37′ 55″ N, 8° 21′ 55″ E / 49.6319°N,8.3653°E / 49.6319; 8.3653Koordenatuak: 49° 37′ 55″ N, 8° 21′ 55″ E / 49.6319°N,8.3653°E / 49.6319; 8.3653
Rhineland-Palatinate WO.svg
Azalera 108.73 km²
Altuera 100 m
Mugakideak Alzey-Worms (en) Itzuli, Bad Dürkheim (en) Itzuli, Rhein-Pfalz-Kreis (en) Itzuli eta Kreis Bergstraße (en) Itzuli
Demografia
Biztanleria 83.330 (2019ko irailaren 30a, 2019ko urriaren 31)
Green Arrow Up.svg249 (2019ko irailaren 30a, 2019ko urriaren 31)/(2017ko abenduaren 31)
Dentsitatea 766,39 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera 1074
Telefono aurrizkia 06241, 06242, 06246, 06247
Ordu eremua UTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuak Tiberiades, Auxerre, Mobile, Parma, St Albans eta Bautzen
Matrikula WO
worms.de

EtimologiaAldatu

Zeltek Borbetomagus (ingurune urtsuko asentamentua) izena ema zioten baina erromatarrek Drusoren agindupean K.a. 14 urtean konkistatzerakoan izena latinizatu zuten eta Augusta Vangionum. VI menderako Vormatia izena zuen eta garai hartan ugari ziren juduek Vermayza (ורמיזא) eman zioten. Honen aldaera da gaur egungo Worms.

HistoriaAldatu

Goian aipatu bezala erromatarrek Augusta Vangionum eratu zuten K.a. 14 urtean aurrez zelten asentamendu bat zegoen tokian. hau hartzen da hiriaren fundazio data gisa. Erromatarren garaian garrantzitsua izan behar zuen Hispaniako Betika probintziako ontziak ere aurkitu baitira. V. mendean burgundiarrek konkistatu eta beren hiriburu bihurtu zuten.

Hiriaren urrezko aroa Erdi Aroan iritsi zen. 1122an, Kalisto II.a aita santua eta Henrike V.a Germaniakoaren artean sinatutako konkordatuak, amaiera eman zion Inbestiduren Auziari. Martin Luther, herri honetan zigortu zuten inperiotik erbesteratzearekin, 1521ean. 1521eko Wormseko Dieta, Germaniako Erromatar Inperio Santuko printzeen biltzar bat izan zen.

Judaismoa WormsenAldatu

X. mendean sortu zen lehenengo komunitate judua. Lehenengo sinagoga 1034ean eriki zen eta berehala inguruko judutarren zentrua bihurtu zen. 1096an ordea gurutzadako zaldunek 800 judu erail zituzten bertan. Oraindik bertan dirau XI. mendeko juduen hilerriak, Europa osoko zaharrena omen denak. Shlomo Yitzhaki (Rashi), Elazar Rokeach eta Yair Bacharach izan ziren Wormseko rabino garrantzitsu eta ezagunenak.

Monumentu eta eraikin bereizgarriakAldatu

Herritar ospetsuakAldatu

Hiri senidetuakAldatu

Worms hiri hauekin senidetua dago:

GaleriaAldatu

Kanpo estekakAldatu