Sylvia Plath

Idazlea, poeta

Sylvia Plath (Boston, Massachusetts, AEB, 1932ko urriaren 27a - Londres, Erresuma Batua, 1963ko otsailaren 11) ingelesezko estatubatuar poeta eta eleberrigile bat izan zen.

Sylvia Plath

Bizitza
JaiotzaBoston1932ko urriaren 27a
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
BizilekuaLondres
HeriotzaLondres1963ko otsailaren 11 (30 urte)
Hobiratze lekuaHeptonstall (en) Itzuli
Heriotza moduasuizidioa
Familia
AitaOtto Plath
AmaAurelia Plath
Ezkontidea(k)Ted Hughes  (1956 -  1963)
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
HeziketaSmith College Artean graduatu : literatura zientzia
Newnham College (en) Itzuli
Hizkuntzakingelesa
Jarduerak
Jarduerakpoeta, idazlea, eleberrigilea, saiakeragilea, autobiografialaria, eguneroko-idazlea eta haur literatura idazlea
Enplegatzailea(k)Smith College
Lan nabarmenak
Jasotako sariak
Izengoitia(k)Victoria Lucas
Genero artistikoaPoesia konfesionala
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioaunitarismoa

IMDB: nm0686799 Musicbrainz: 9b73926a-d249-4dfd-841b-db3a56be5d9f Songkick: 46265 Discogs: 854503 Find a Grave: 1580 Edit the value on Wikidata

Biografia

aldatu

Zortzi urte zituenean argitaratu zuen bere lehen poema, eta sari ugari eskuratu zituen artean haurra zela. Cambridgeko Unibertsitatean irakaslea izan zen, eta bertan ezkondu zen Ted Hughes poetarekin[1]. Bere buruaz beste egin zuen Londresen 30 urte zituenean[2].

Hil ondotik handituz joan da Plathen itzala. 1982an Pulitzer saria eman zioten[3].

Idazlanak

aldatu

Silviaren poemek, irudi zorrotzak, sarritan bortitzak, dituzte ezaugarri nagusitzat. Confessional Poetry edo poesia konfesionala deitutako joeraren ordezkari nagusietako bat da Robert Lowellek zabaldu zuen bidearen urratzaile gorenetekoa, Anne Sextonekin batera[1].

Bere idatziak batera eta bestera bidali zituen arren, bizi zela, bi liburu baino ez zizkioten argitaratu: The Colossus and Other Poems (1960) eta The Bell Jar. 1963an[4].

Lan nagusiak:

  • The Colossus (1960, poemak).
  • The Bell Jar (1963, eleberri autobiografikoa, Victoria Lucas izengoitipean argitaratua),
  • Ariel (1965ean argitaratua, poema-bilduma).
  • Three women (1968)
  • Crossing the Water (1971n argitaratua, poema-bilduma),
  • Johnny Panic and the Bible of Dreams (1977, kontakizun laburrak; Johnny Panic eta ametsetako Biblia).

Lan euskaratuak

aldatu
  • Ariel eta beste poema batzuk. itzul.: Iñigo Astiz Denonartean, 2013[6].
  • Ispilua. itzul.: Maria Garziarena Garziarena-1, 1992
  • Beirazko kanpaia (Jatorrizko izenburua: The Bell Jar (1963)), Itz. Garazi Arrula Ruiz, Txalaparta, 2022[7].

Ondarea

aldatu
  • Tulips eta Lady Lazarus poemak SECRETISMO nesken musika taldeak kantu bihurtuta[12].

Erreferentziak

aldatu
  1. a b c Zabala, Juan Luis. «Mina indar» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  2. Carlos, Ion Olano. «Heriotzan ere, egile» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  3. (Ingelesez) «Sylvia Plath was the first person who won a posthumous Pulitzer Prize» The Vintage News 2016-12-15 (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  4. Irizar, Itziar Ugarte. «Plathen lainobera beltza» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  5. PLATH, Sylvia; CANO, Harkaitz ; ALLEPUZ, Anuska.- Hiru Emakume: Poema Bat Hiru Ahotsetan Argitalpen elebiduna. Berriozar: Denonartean, 2018. ISBN 978-84-16791-67-5, hegal azaletik eta kontrazaletik hartutako datuekin osatutako informazioa
  6. Gurrutxaga, Alex. «Plath, poesia oihukatua» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  7. «'Beirazko kanpaia', den-dena nahi zuen poeta gaztearen ahaleginak eta gainbehera» El Diario Vasco 2022-03-05 (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
  8. a b (Ingelesez) Nast, Condé. (2018-10-29). «Sylvia Plath’s Last Letters» The New Yorker (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  9. (Gaztelaniaz) Caballé, Anna. (2016-12-27). «¿La dama o el tigre?» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  10. (Ingelesez) Merkin, Daphne. (2020-10-27). «Shifting the Focus From Sylvia Plath’s Tragic Death to Her Brilliant Life» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  11. Astiz, Iñigo. «Amatasunaren kaleidoskopioa» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  12. (Ingelesez) «Lady Lazarus, by SECRETISMO» Tres incendios records (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).

Kanpo estekak

aldatu