Ireki menu nagusia

Maria Rita Barrenetxea eta Morante (Bilbo, 1757ko maiatzaren 13a - Madril, 1795eko azaroaren 23a), Solanako Markesa eta Carpiko Kondesa, aristokrata eta idazle bilbotarra. XVIII. mendeko euskal ilustratua izan zen. Euskal lehenengo emakume antzerkigiletzat bezala onartua izan da.[1][2]

Maria Rita Barrenetxea
Marchioness of la Solana, Francisco de Goya.jpg
Francisco Goyak bere erretratua egin zuen; hilabete gutxi batzutara hil egin zen.
Bizitza
Izen osoa María Rita Nicolasa de Barrenechea y Morante de la Madrid
Jaiotza Bilbo1757ko maiatzaren  19a
Herrialdea  Bizkaia, Euskal Herria
Heriotza Madril1795eko azaroaren  23a (38 urte)
Jarduerak
Jarduerak prosalaria, antzerkigilea, idazlea eta aristokrata
Mugimendua Enlightenment in Spaina Itzuli

Eduki-taula

BiografiaAldatu

Bilbon, 1750eko maiatzaren 13an jaioa, bere gurasoak aristokratak ziren biak: José Fernando Barrenechea, Puertoko II. markesa, eta Ana María Morante, Solanako markesa. Ama hil ondoren, aita apaiza egin zen eta biak, aita eta alaba, bizitzera, Valladolidera joan ziren. Maria Ritak, bestetik Santa María la Real de Las Huelgas monasterioan egin zituen lehenengo ikasketak. 1775an Juan Sahagun Mata Linaresekin ezkondu zen, hau ere aristokrata, Carpioko kondea. Senarraren karguak zirela eta, lehendabizi Bartzelonara joan ziren eta, 1780an, Madrilera non senarrak "Alcalde de casa y Corte" kargua bete zuen. Bi alaba izan zituen. Familiakideak Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen partaideak ziren eta, horregatik, ulergarria da bera Real Sociedad Económica Matritense de Amigos del País delakoaren Emakumeen Biltzarreko lehendabizietako bazkidea izatea. Elkarte horretan garaiko beste emakume ilustratu ezagunekin harremanetan egon zen eta Gaspar Melchor de Jovellanos idazlea ezagutu zuen. Osasun ahula zuen eta medikuak lekuz aldaketa egiteko aholkua eman zion. Orduan, Bilbora itzuli zen; garai horretako zenbait gutun ezagutzen da. Berriro ere Madrilen gaztea hil zen, 1795ko azaroaren 23an.[3]

ObraAldatu

Bere lan gehienak galdu dira. Antzezlanak idatzi zituen batez ere, komediak bereziki. Bidaia-liburu bat ere aipatua izan da.

BibliografiaAldatu

ErreferentziakAldatu