Ireki menu nagusia

Kakalardo

Pterigotoen subklaseko zenbait intsektuz esaten da. Lehenengo hego-parea, elitro izenekoa, kitinazkoa da, eta bigarren parea, mintzezkoa eta funtzionala dena, babesten du. Aho-apendizeak murtxikatzeko moldatuta daude. Metamorfosi osoa dute.

Kakalardoak (Coleoptera ordena) 360.000 espezie dituen intsektu ordena bat da. Animalia erreinuan dagoen ordenarik handiena da, Lepidoptera, Hymenoptera eta Dipteraren aurretik. Onddoak bezainbeste espezie daude edo ugaztunak baino 66 aldiz gehiago.

Kakalardo
Pennsylvaniar-gaur egun

Hylobius abietis 3 bialowieza forest beentree.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaAnimalia
AzpierreinuaBilateria
FilumaArthropoda
KlaseaInsecta
GoiordenaEndopterygota
Ordena Coleoptera
Azpiordenak

Coleopteraren barruan dibertsitate morfologiko handia dago. Kakarraldoak ia edozein lekutan bizi daitezke, baita ur gezatan ere, nahiz eta ingurune itsastarretan oso gutxi diren. Coleoptera gehienak belarjaleak dira eta espezie asko izurritea izan daitezke landatutako eremuetan.

Kakalardoen taldeko espezieek metamorfosi konplexua burutzen dute, hau da, arraultzetik larba itxuran irteten dira, eta pupa fase bat iragan behar dute helduarora heltzeko.

Espezieen artean elikadura ohitura ezberdin anitz diren arren, kakalardo gehienek mastekatzaile motako aho-aparatua dute. Elikadurari dagokionez, kakalardoen artean badira belarjaleak (hostoak, haziak, sustraiak, zura, polena... jaten dituztenak), koprofagoak (gorotzez elikatzen direnak), haragijaleak (ehiztari eta sarraskijaleak), onddojaleak...

Aurreko hegoak oso gogorrak dira eta elitro izena ematen zaie. Hauek sortzen duten oskolaz toraxaren atzealdea babesten dute, baita bigarren hego parea eta abdomena ere. Aurreko hegoak ez dituzte erabiltzen hegaz egiteko baina altxatu behar dituzte espezie gehienetan atzeko hegoak erabili ahal izateko. Pausatzen direnean atzeko hegoak elitroen barruan gordetzen dira. Kakarraldo gehienek hegaz egin dezakete, baina oso gutxi dira gai euliek bezain ondo egiteko eta hegaldia bakarrik behar-beharrezkoa denean erabiltzen dute. Espezie batzuetan elitroak ezin dira ireki eta beraz ezin dute hegaz egin.

Euskaraz kakalardo izendapenaz gain, beste hauek ere erabiltzen dira: kakarraldo, kotxorro, arkulo edo arkamele.

FilogeniaAldatu

Hauek dira lau azpiordenen artean proposaturiko erlazio filogenetikoak[1]:

Coleoptera

Archostemata




Adephaga




Myxophaga



Polyphaga





Talde hauei desagerturiko protocoleoptera azpiordena gehi dakieke.

FamiliakAldatu

Familia Irudia
Acanthoceridae
Acanthocnemidae
Aclopidae
Ademosynidae
Aderidae
Aegialiidae
Agapythidae
Agyrtidae
Akalyptoischiidae
Alexiidae
Allocorynidae
Alloioscarabaeidae
Amphizoidae
Anamorphidae
Anthicidae
Anthribidae
Aphodiidae
Apionidae
Araripegomphidae
Archeocrypticidae
Lucanidae
Artematopodidae
Asiocoleidae
Aspidytidae
Attalomimidae
Attelabidae
Aulonocnemidae
Belidae
Belohinidae
Berendtimiridae
Biphyllidae
Boganiidae
Bolboceratidae
Boleopsidae
Boridae
Bostrichidae
Bothrideridae
Brachyceridae
Brachypsectridae
Brachypteridae
Brachyrrhinidae
Brenthidae
Brentidae
Bruchidae
Buprestidae
Byrrhidae
Byturidae
Callirhipidae
Cantharidae
Carabidae
Caridae
Cavognathidae
Cebrionidae
Cerambycidae
Ceratocanthidae
Cerophytidae
Cerylonidae
Cetoniidae
Chaetosomatidae
Chalcodryidae
Chelonariidae
Chrysomelidae
Cicindelidae
Ciidae
Circaeidae
Clambidae
Cleridae
Cneoglossidae
Coelocatiniidae
Coleopsidae
Colymbotethidae
Coprinisphaeridae
Coptoclavidae
Corylophidae
Crowsoniellidae
Cryptolaryngidae
Cryptophagidae
Cucujidae
Cupedidae
Curculionidae
Curculiopsidae
Cyathoceridae
Cybocephalidae
Cyclaxyridae
Dascillidae
Dasyceridae
Dasytidae
Decliniidae
Derodontidae
Diphyllostomatidae
Discolomatidae
Disteniidae
Dytiscidae
Drilidae
Dryophthoridae
Dryopidae
Dynastidae
Eccoptarthridae
Elateridae
Electrapatidae
Elmidae
Elodiidae
Elodophthalmidae
Empelidae
Endecatomidae
Endomychidae
Eobelidae
Epimetopidae
Eremazidae
Erichschmidtiidae
Erirhinidae
Erotylidae
Euchiridae
Eucinetidae
Eucnemidae
Eulichadidae
Eupsilobiidae
Eurhynchidae
Euxestidae
Pyrochroidae
Georissidae
Geotrupidae
Gietellidae
Glaphyridae
Glaresidae
Gyrinoidea
Haliplidae
Haliploidea
Haplochelidae
Helophoridae
Helotidae
Heteroceridae
Histeridae
Hobartiidae
Homalisidae
Hybosoridae
Hydraenidae
Hydrochidae
Hydrophilidae
Hydroscaphidae
Hygrobiidae
Ipidae
Lampyridae
Ischaliidae
Ithyceridae
Jacobsoniidae
Jurodidae
Kaltanocoleidae
Karumiidae
Kateretidae
Labradorocoleidae
Laemophloeidae
Lamingtoniidae
Languriidae
Lasiosynidae
Latridiidae
Lebanophytidae
Leiodidae
Lepiceridae
Liadytidae
Liaoximordellidae
Limnichidae
Lithoscarabaeidae
Lophocateridae
Lutrochidae
Lycidae
Lyctidae
Lymexylidae
Magnocoleidae
Malachiidae
Malacodermidae
Coccinellidae
Mauroniscidae
Megalopodidae
Melandryidae
Meloidae
Melolonthidae
Melyridae
Meruidae
Mesocinetidae
Metaxinidae
Micromalthidae
Microsporidae
Monommatidae
Monotomidae
Moravocoleidae
Mordellidae
Murmidiidae
Mycetaeidae
Mycetophagidae
Mycteridae
Myraboliidae
Nanophyidae
Nemonychidae
Nitidulidae
Nosodendridae
Noteridae
Oborocoleidae
Obrieniidae
Ochodaeidae
Oedemeridae
Omalisidae
Omethidae
Ommatidae
Orphnidae
Orsodacnidae
Ostomatidae
Oxycorynidae
Oxypeltidae
Pachypodidae
Paelobiidae
Pallichnidae
Parahygrobiidae
Paralucanidae
Parandrexidae
Passalidae
Passalopalpidae
Passandridae
Pelobiidae
Peltidae
Perimylopidae
Permocupedidae
Permosynidae
Phalacridae
Phengodidae
Phloeostichidae
Phloiophilidae
Phycosecidae
Anobiidae
Plastoceridae
Platypodidae
Pleocomidae
Podabrocephalidae
Praelateriidae
Praemordellidae
Priasilphidae
Prionoceridae
Promecheilidae
Propalticidae
Prostomidae
Protelmidae
Protocucujidae
Pseudonepidae
Pterogeniidae
Ptiliidae
Ptilodactylidae
Ptinidae
Ptismidae
Pythidae
Raymondionymidae
Rhagophthalmidae
Rhinorhipidae
Rhipiceridae
Rhipiphoridae
Rhizophagidae
Rhombocoleidae
Rhynchitidae
Rhysodidae
Ripiphoridae
Rutelidae
Salpingidae
Sandalidae
Scarabaeidae
Schizocoleidae
Schizophoridae
Schizopodidae
Scirtidae
Scolytidae
Scraptiidae
Scydmaenidae
Septiventeridae
Sikhotealiniidae
Silphidae
Silvanidae
Sinisilvanidae
Sinodryopitidae
Smicripidae
Sojanocoleidae
Spercheidae
Sphaeritidae
Sphaeriusidae
Sphindidae
Staphylinidae
Stenotrachelidae
Synchroidae
Synteliidae
Taldycupedidae
Tasmosalpingidae
Telegeusidae
Tenebrionidae
Teredidae
Tetrameropseidae
Tetratomidae
Thanerocleridae
Throscidae
Torridincolidae
Trachelostenidae
Trachypachidae
Triadocupedidae
Triaplidae
Tricoleidae
Trictenotomidae
Tritarsidae
Tritarsusidae
Trixagidae
Trogidae
Trogossitidae
Tshekardocoleidae
Ulodidae
Ulyanidae
Uralocoleidae
Vaginicolidae
Vesperidae
Psephenidae
Gyrinidae
Dermestidae
Zopheridae

ErreferentziakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kakalardo  
  1. Vanin, S.A. & Ide, S. 2002. Classificaçao comentada de Coleoptera. Monografías del Tercer Milenio, SEA, 2: 193-205. ISBN 84-922495-8-7