Ireki menu nagusia

Ipar-ipurua edo ipar-orrea (Juniperus communis) Ipar Hemisferio osoan hedaturik dagoen Pinales ordeneko landarea da. Hainbat terrenotan bizitzeko gai da; itsas mailatik hasita 2.000 metroko garaierara arte. Fruitu mamitsua ematen duen Cupressaceae bakarrak dira genero honetako landareak. Euskal Herrian erdialdeko zein goi-mendiko espezie bezala agertzen da. Ipar-ipurua 3 subespezietan banatuta azaltzen da:

  • Juniperus communis communis
  • Juniperus communis hemisphaerica
  • Juniperus communis alpina
Ipar-ipuru
Jeneverbes.jpg
Iraute egoera

Arrisku txikia (IUCN 3.1)
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaPlantae
KlaseaPinopsida Pinopsida
OrdenaPinales
FamiliaCupressaceae
GeneroaJuniperus
Espeziea Juniperus communis
Banaketa mapa
Juniperus communis range map.png
Datu orokorrak
Iturria juniper berry Itzuli

Eduki-taula

MorfologiaAldatu

Zuhaixka hau 15 metrotara iritsi daiteke, nahiz eta sarritan zurtoin tentea izan ordez etzana azaltzen duen. Hori dela eta, bere eitea oso aldakorra izaten da. Enbor lodia, orokorrean, oinetik hasten dena adarkatzen. Gris koloreko azal fin eta oso zartatua erakutsi ohi du.

HostoakAldatu

 
Ipar-ipuru txiki bat.

Hosto iraunkorrekoa da. Hostoak hirunaka bertizilotan antolatuak, zaharrak azikularrak eta bere zurruntasuna dela eta ziztatzaileak. 10-20 mm-takoak izan oi dira eta azpian oso bereizgarri zaien marra txuri bat dute.

KonoakAldatu

Kono arrak ugariak eta adaketan taldekaturik, kolore horikoak. Kono emeak, kolore purpurakoak.

LoreakAldatu

Landare dioikoak dira. Landare arretan kono ugari, hostoen galtzarbean bakarka agertzen direnak. Horixkak dira, ezkatak hainbat bertizilotan antolatuak; ezkata bakoitzak 3-7 polen-zaku dituelarik. Oin emeetan kono-ezkatak mamitsuak dira eta elkarri lotuak azaltzen dira. Loraketa apirila eta maiatza bitartean ematen da.

FruituakAldatu

Borobildua izaten da 6-10mm-takoa, gaztetan berdea eta heldu ondoren kolore beltz-urdina hartzen duena. Udaberrian loratzen da eta fruituak bigarren edo, beharbada, hirugarren urtean heltzen dira.

ErabilerakAldatu

Hainbat eta hainbat erabilera izan ditu medizina tradizionalean, besteak beste; diuretiko, antiseptiko, antiparasitatzaile, digestioaren aktibatzaile bezala, eta hau guztiaz gaiz abortatzaile natural bezala erabiltze zen hilekoa jaistea bultzatzen baitu.

Garai bateko erabilera terapeutikoak alde batera utzita gaur egun ginebra edari alkoholikoa ekoizteko erabiltzen da.

ErreferentziakAldatu

Kanpo loturakAldatu


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ipar-ipuru