Haize-sorgailu

Offshore sorgailu eolikoak (Belgika)
Sorgailu eoliko indibiduala
(1,75 Kw, diametroa 2m), Donostiako udaletxearen aurrean.

Haize-sorgailuak edo aerosorgailuak (batzuetan sorgailu eolikoak) haizearen energia zinetikoa energia elektriko bihurtzen duen gailuak edo makinak dira. Funtsean, haizeak abiarazten duen turbina batek (turbina eolikoa) mugitzen duen sorgailu elektriko bat da. Kasu honetan, haizearen energia zinetikoak errotore helize bati ematen dio energia, energia mekaniko moduan, eta errotore horren transmisio sistema mekanikoaren bidez sorgailuaren errotorea biratu egiten da. Normalean, sorgailuak alternadore trifasiko bat izaten du eta horrek errotazio energia mekanikoa energia elektriko bihurtzen du.

Aerosorgailu mota ugari existitzen dira: potentziaren arabera, errotazio ardatzaren disposizioaren arabera, sorgailuaren arabera...

Aerosorgailuak bakarka lan egin dezakete, modu isolatu batean, edo taldeka, parke eolikoetan edo generazio eolikoen plantetan, inpaktu anbientalaren arabera eta palen mugimenduak eragindako turbulentzien arabera.

Europan bi eredu bereizten dira nagusiki:

  1. Europa erdialdeko eredua, zeinetan aerosorgailuak hirietatik gertu talde txikietan kokatzen baitira (Alemanian, Danimarkan eta Herbehereetan, adibidez).
  2. Espainiako eredua, zeinetan aerosorgailuak hirietatik nahiko urrun egoten baitira, mendialdean eta talde handietan.

Energia eolikoaren ustiaketaAldatu

 
Parke eolikoak Euskal Herrian

Energia eolikoa haizeak aerosorgailuaren palak mugitzerakoan sortzen den energia da. Haizeak duen energia mekanikoa energia elektriko bihurtu eta sare batean sartzean datza honen ustiaketa. Energia iturri honen ustiaketa garapen prozesuan da eta kontsumo energetikoaren eskaeragatik igotzen ari da.

Normalean, haize zonalde onenak diren tokietan ezarri ohi dira haize-sorgailuak. Honakoak dira gune horiek:

  • Kostaldea, lur eta itsasoaren arteko aire-korronte termikoak direla eta;
  • Ordoki kontinental handiak, gune ezberdinetako tenperatura ezberdintasunak aire-korronte egonkorrak sortzen baititu;
  • Zonalde menditsuak, gailurren inguruan haizeak habiadura altuagoa izaten baitu.

Haize sorgailu motakAldatu

Ardatz horizontalekoakAldatu

 
Ardatz horizontaleko turbina baten eskema:1. Oinarria 2. Sare elektrikora lotura 3. Dorrea 4. Eskilara 5. Orientazio sistema 6. Gondola 7. Sorgailua 8. Anemometroa 9. Galgak edo balaztak 10. Transmisioa 11. Palak 12. Palen orientazio sistema 13. Abatza edo bujea

Aerosorgailu hauek, ekipoaren errotazio ardatza lurrarekiko paraleloa izaten dute.

Ardatz horizontalaren zati nagusiak eta hauen funtzioak honakoak dira:

  • Errotorea: errotorearen palak, material konposatuekin eraikitzen dira batez ere, eta biratzean, momentu angeluar bat sortzen dute sorgailuaren ardatzean. Errotore modernoek 42m-tik 80m-ko diametroa eduki dezakete eta MW askoko potentziak ekoitzi. Errotazioaren abiadura palaren puntako abiaduraren arabera mugatua da (palaren puntaren abiadura irizpide akustikoek mugatzen dute). Haizearen abiaduraren arabera orientazio sistema baten bidez palen irekidura aldatuko da, abiadura gehiegi har ez dezaten.
  • Gondola edo nacelle-a: bertan kokatzen dira aerosorgailuaren elementu mekaniko eta elektriko guztiak (biderkatzailea, sorgailua, kontrol armairua,...)
  • Engranaje-kutxa: hauen funtzioa errotorearen ardatzaren biraketa abiadura txikia sorgailuaren ardatzaren abiadura handira transformatzea da. Zenbait modelok ez dute horrelakorik.
  • Sorgailua: mota askotakoak izan daitezke, aerosorgailuaren diseinuaren araberakoak. Sinkrononoak ala asinkrononoak, urtxintxa-kaioladunak edo bi aldiz elikatuak, elektroimanekin edo iman permanenteekin izan daitezke. Beraz, sorgailuak energia mekanikoa elektrizitate bihurtzen du.
  • Dorrea: sorgailua leku altuenean mantentzen du, bertan haizeak intentsitate handiagoa duelako eta horrela palek bira egin dezakete eta ekipoaren kargak lurrera transmititu ahal dira.
  • Kontrol sistema: ekipoaren funtzionamenduaren segurtasunaz arduratzen da, gondolaren orientazioa, palen posizioa eta ekipoak emandako potentzia totala kontrolatzen du.

Ardatz bertikalekoakAldatu

 
Darrieus motako ardatz bertikaleko haize-sorgailu bat, antarktidan.

Haize-sorgailu hauetan, errotazio ardatza lurrarekiko perpendikularra da.

Hauen abantailak honakoak dira:
  • Dorrerik ez dute behar, eta ondorioz, bere sistemen instalazioa eta mantentzea errazagoa da.
  • Orientazio mekanismorik ez dute behar.
  • Zarata gutxiago sortzen dute.
Desabantailak berriz, honakoak dira:
  • Lurretik hurbilago daudenez, hartzen duten haizearen abiadura txikia da.
  • Efizientzia txikiagoa dute.
  • Ez dira automatikoki abian jartzen, sarera konektatuta egon behar dira sorgailua motor bat bezala erabili eta abiarazi ahal izateko.
  • Kable tentsoreak behar dituzte.

Beste mota batzukAldatu

 
Sorgailu eoliko txiki bat, ardatz bertikalekoa, Bristolen.

Sorgailu minieolikoak eta mikroeolikoak: 100 kW baino gutxiagoko potentziak sortzen dituzten instalazioak sartu ohi dira talde honetan. Norbanakoen erabilerara bideratuak dira, herrigunetik urrun dauden etxe edo zerbitzuetan, itsasontzi edo karabanetan eta abarretan topa daitezke. Instalazio handietan ere ezar daitezke,lantegietan, adibidez, kontsumo elektrikoa murrizteko.

Elikadura bikoitzeko sorgailuak: maiztasuna modulatzen duen gailu bat izatea da ezaugarri nagusia. Horri esker arazorik gabe lotu daitezke sarera, palen biraketa abiadura edozein dela ere maiztasun egokiko uhin elektrikoa eraginez.

Bi paladunak: turbina gehienek hiru pala dituzte, baina badira bi paladun sorgailuak ere, normalean txikiagoak direnak. Hiru paladunek egonkortasun mekaniko hobea dute, baina material gehiago eskaten dute.

Norabide bikoitzeko paladun sorgailuak: Energia eolikoa hobeki profitatzeaz gain, kontrako norantzan biratzen duten ardatzek tentsioak gutxitzen dituzte dorrean.

Palarik gabekoak: hainbat mota ezberdinetakoak existitzen dira.

Ikus, gaineraAldatu


Kanpo estekakAldatu