Fibula (arropa)

Fibula jantzia osatzen duten piezak elkar lotzeko edo eusteko erabiltzen zen metalezko kateorratza zen[1], botoia, Erdi Aroa ondo sartu arte ez baizen garatu. Ohikoenek egungo paparrekoen antzeko forma zuten, orratza, arku, disko, abere edo bestelako forma zuen pieza baten azpitik ezkutaturik zutela. Urrez, zilarrez edo beste metalez egiten ziren, baina batez ere brontzez.

Braganzako Fibula, arte helenistikoa 250-20 K. a.
Ukondo motako erromatar fibula
Ukondo motako erromatar fibula

Museoetan bilduta dauden feniziar, erromatar, zelta, etrusko eta greziar fibulen artean, forma eta apaindura aniztasun handia nabarmena da, antzinateko jendeak, euren jantzientzako, apaingarri honi ematen zion garrantzia frogatzen duena.

Aniztasun hori hain zuzen, oso preziatua da arkeologian Arkeologian, fibulak garaiaren eta kulturaren arabera nabarmen aldatu zirelako, eta beraz, aztarnategi batean informazio esanguratsua ematen dute. Induskatzen den aztarnategi batean horietako bat agertzen denean, aztarnategia bera edo agertu den testuingurua kronologikoki eta kulturalki kokatzen laguntzen du. Funtzio hori betetzen dute bereziki modelo batzuk, garai zehatz eta kultura zehatz batetako bereizgarriak izan daitezkeelako; modelo horiek fosil gida direla esaten da.

Fibula hauen aldaera bat, "hispaniarra" edo "eraztuneko hispaniarra" esaten zaio, Iberiar Penintsulan bakarrik dagoelako eta iberiar artearena delako. Eraztun edo uztai baten gainean igotzen da metalezko arkua, honekin, pieza bakarra eratuz[2]. Zeltiberiarren artean, aldiz, ohikoa da zaldun bat irudikatzea eta zaldiaren hanken artean orratza ipini.

Antzinate berantiarrean, fibula oso garrantzitsua izaten jarraitu zuen bizantziarren artean, eta euren imitatzaileen artean, bisigodoak besteak beste; horren adierazle dira garaiko mosaikoetan irudikatu ziren piezak, perlekin eta beirazko zintzilikarioekin apaindutakoak.

Irudi galeriaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. Lur entziklopedietatik hartua.
  2. Cuadrado Díaz, Emeterio. 1957. "La fíbula anular hispánica y sus problemas". Zephyrus VIII: 5-76.

Kanpo estekakAldatu