Elizabeth Ann Ashurst Bardonneau

itzultzailea eta aktibista

Elizabeth “Eliza” Ann Ashurst Bardonneau (Ingalaterra, 1813ko uztailaren 8a1850eko azaroaren 25a) itzultzailea eta aktibista izan zen. Aktibista erradikalen familia garrantzitsu bateko kide izan zen XIX. mendearen erdialdean Ingalaterran, eta George Sand emakumearen lanak ingelesera itzultzen lehena izan zen. Bere familiak arrazoi asko babesten zituen, besteak beste emakumeen sufragioa eta Italiaren bateratzea.

Elizabeth Ann Ashurst Bardonneau
Eliza Ashurst, loose sketch.png
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturakElizabeth Ann Ashurst
Jaiotza1813ko uztailaren 8a
Herrialdea Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua
Heriotza1850eko azaroaren 25a (37 urte)
Heriotza modua: arazo puerperala
Familia
AitaWilliam Henry Ashurst
Anai-arrebak
Hezkuntza
Hizkuntzakingelesa
frantsesa
Jarduerak
Jarduerakitzultzailea

Bizitza goiztiarraAldatu

Elizabeth Ashurst Elizabeth 1813ko uztailaren 8an jaio zen. Gurasoak Ann Brown eta William Ashurst ziren.[1] [2] Neskarik zaharrena zen.[3] Bere nebak William Henry Ashurst Jr., Caroline Ashurst (Stansfeld), Emilie Ashurst (Venturi) eta Matilda Ashurst (Greater) ziren.[1] Muswell Hilleko (Londres) Ashurst etxean hazi zen.[1]

George Sand-en itzulpenakAldatu

Ashurst eta Giuseppe Mazzini 1844an hasi ziren kartak elkarri bidaltzen, eta George Sanden Spiridion eleberriaren itzulpena bidali zion. Mazzinik bere estimazioa erakutsi zion eta Lettres d’un voyageur itzultzea proposatu zion, berak miresten zuen Sanden beste lan bat.[4]

Garai hartan, George Sanden bizimodu independentea eta maitasun librearen ideia nahiko ezohikoak ziren emakume batentzat.Bere liburuetan jasotako mezu politiko eta sozialak Elizabeth Ashurst eta Matilda Hays-en jakin-mina lortu zuen, «buru irekia» baitzuten. William Charles Macreadyk eta George Henry Lewesek babesa eman zioten Haysi, eta Sanden eleberriak ingelesera itzultzera animatu zuten. Biek idatzi zioten autoreari akordioa onartzera bultzatzeko, eta Haysen lagun batek, Edmund Larkenek, finantzatu zuen proiektua.[5]

Sanden lanen lehen itzulpenak Hays, Ashurst eta Larkenek egin zituzten. Haysek La Derniere Aldiniren lehen alea itzuli zuen. 1844an, Ashurst de Les Maitres mosaistes-en itzulpena argitaratu zen, eta, aurrerago, Lettres d’un voyageur ere itzuli zuen, Mazzinik idatzitako hitzaurrea zuen eleberriak. Hark eskatu zion Sandi Nohanten bere etxera Ashurst gonbidatzeko. Bilera hartan, Olive Classen arabera, “Sand kezkatu egin zuen bere dizipulu ezkongabeak erakusten zuen asaldura feministaren azaleko alardeak, eta ‘lotsarik gabekoa’ zela esan zuen.[6]

George Henry Lewesek Haysi iradoki zion itzulpenean erretorika leuntzeko, Ingalaterrako kultura-sentsibilitatea kontuan hartuta. Lewesen iradokizun horren berri izan zuenean, Mazzinik Sandi idatzi zion Haysi buruz: “Nire lagunek eta nik pentsaezina deritzogu arte-lizentzia hori ezagutzen ez duzun norbaiti emateko prest egotea”.[6]

Haysek eta Amplastek Sand-en lau liburuki itzuli eta argitaratu zituzten, baina ez zuten arrakastarik izan. Giuseppe Mazzini Sanden lagun erradikal italiarraren arabera, Sanden ideiak arintzean, haren liburuak “bere boteretik aske” geratu ziren. Quarterly Review egunkariak honela deskribatu zituen itzulpenak: “kontrabandista batek bere salgai txarraren benetako izaera disimulatzeko saiakera”.[5]

Gainera, Haysen eta Ashursten sari ekonomikoa nahiko eskasa zen,[5] argitaletxe txar batekin ados zeudelako, baina lanean jarraitu zuten Sand-en lanen bertsio itzuliak eta argitaratuak argitaratuko zituzten argitaletxeak aurkitzeko. 1847an, Larkenen eta Hays eta Ashurst-en arteko lan-harremana amaitu zen.[7]

Argitaratutako itzulpenakAldatu

Ashurstek liburu hauexek itzuli zituen:

  • Arena, George. Bidaiari baten gutunak. Eliza A. Ashurst-en izenean. Arg. Matilda M. Hays. J. Mazziniren sarrera. Londres: Churton, 1847.
  • Arena, George. Spiridiona. Eliza A. Ashurst. Arg. Matilda M. Hays. Londres: Churton, 1842.
  • Arena, George eta Eliza A. Ashurst. Mosaikoko langileak: ipuin bat, orkoa gehitzen zaiona: tradizio bat. Londres: H.G. Clarke, 1844.
  • Arena, George. George Sanden obrak. Matilda M. Haysen izenean [Matilda M. Hays, Eliza A. Ashurst eta E. R. Larken. 1847.
  • Arena, George. Andrea. Eliza A. Ashurst, Matilda M. Hays. Londres: Churton, 1847.

Bizitza pertsonalaAldatu

Giuseppe Mazzini nazionalista italiarraren lagun maitea izan zen, hil zen arte.[4] Mazzini eta Ashurst familia hurbildu egin ziren, eta Mazzini Ashurst familiako kidetzat hartu zen, Ashurst alabei "arreba" deituz.[8] Eliza, ordea, maitasun-arreba baino gehiago izan nahi izan zuen.[9] Haren gutunak E. F. Richards-en bilduman daude: Mazziniren gutunak familia ingeles bati.[10]

1840an, bere ahizpa Matilda eta aita Esklabotzaren aurkako Mundu Konbentzioan izan ziren Londresen,[11] nahiz eta ez zioten hitz egiten utzi, emakumeak ez baitziren delegatu osotzat hartzen.

Artista frantses bat ezagutu zuen Parisen 1847 edo 1848an, maitemindu eta ezkondu egin zen Jean Bardonneau, Esquire[2](Bardonneau–Narcy ere deitzen zaio), Mazziniren eta haren familiaren nahiaren kontra. Parisen bizi zela, berak engainatu zuen[4] eta geroago erditu zenean arazoak izan zituen eta hil egin zen 1850eko azaroaren 25ean.[2] [4]

Mazzinik eman zien berri tristea Emilie Ashurst Hawkes (geroago Venturi) eta Matilda Ashurst Greater ahizpei.[4] William Henry Ashurst neba, eta Caroline ahizpa Parisera joan ziren hura zaintzera, baina Elizabeth Parisera iritsi baino lehen hil zen. Bestalde, Parisen oso haserre zeuden ahizparen ehorzketa eta ehorzketa tokiarekin. Geroago, Ingalaterrara bidali zuten beren gorputza, Highgateko hilerrian ehorzteko, han familia-hilobia baitzuten.[4]

ErreferentziakAldatu

  1. a b c (Ingelesez) Caroline Ashurst Stansfeld. 2022-05-15 (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  2. a b c (Ingelesez) Cave, Edward. (1851). The Gentleman's Magazine: Or, Monthly Intelligencer: Volume the first [-fifth, for the year 1731 [-1735] .... ] Printed and sold at St John's Gate [by Edward Cave]; by F. Jefferies in Ludgate-Street (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  3. (Ingelesez) Holland, Josiah Gilbert; Gilder, Richard Watson. (1892). The Century Illustrated Monthly Magazine. Century Company (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  4. a b c d e f (Ingelesez) Mazzini, Giuseppe. (1920). Mazzini's Letters to an English Family .... John Lane (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  5. a b c (Ingelesez) Merrill, Lisa. (2000). When Romeo was a Woman: Charlotte Cushman and Her Circle of Female Spectators. University of Michigan Press ISBN 978-0-472-08749-5. (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  6. a b (Ingelesez) Classe, O.; AC02468681, Anonymus. (2000). Encyclopedia of Literary Translation Into English: A-L. Taylor & Francis ISBN 978-1-884964-36-7. (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  7. Ashton, Rosemary. (2000). G.H. Lewes : an unconventional Victorian. London : Pimlico ISBN 978-0-7126-6689-3. (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  8. (Ingelesez) Patriarca, Silvana; Riall, Lucy. (2012-01-01). The Risorgimento Revisited: Nationalism and Culture in Nineteenth-Century Italy. Palgrave Macmillan ISBN 978-0-230-24800-7. (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  9. (Ingelesez) Patriarca, Silvana; Riall, Lucy. (2012-01-01). The Risorgimento Revisited: Nationalism and Culture in Nineteenth-Century Italy. Palgrave Macmillan ISBN 978-0-230-24800-7. (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  10. (Ingelesez) Mazzini, Giuseppe; Venturi, Emilie Ashurst; Richards, E. F.. (2018-02-05). Mazzini's Letters to an English Family, 1844-1854. Creative Media Partners, LLC ISBN 978-1-376-73460-7. (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).
  11. (Ingelesez) «Biggs, Matilda Ashurst (1816/17–1866), campaigner for women's rights and supporter of Italian independence» Oxford Dictionary of National Biography doi:10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-59172. (Noiz kontsultatua: 2022-06-06).

Kanpo estekakAldatu