Ireki menu nagusia

Aranera[1] okzitanieraren dialektoa den gaskoiaren aldaera bat da. Arango aranean (Katalunia) mintzatzen da. 2006ko abuztuaren 9tik —lege bidez 2010ean egikaritua— Kataluniako autonomia erkidego osoan hizkuntza ofizial izaera du, katalana eta gaztelaniarekin batera, Kataluniako estatutu berrian hala jasota.[2] 1984an aranera Arango haraneko hezkuntza sisteman erabiltzeko hizkuntza izendatu zen.

Aranera
Occitania aranes map.png
Aranera hitz egiten den eremua biribil gorriz adierazita.
Datu orokorrak
Lurralde eremua  Katalunia
Hiztunak 4.700
Rankinga Ez 100 mintzatuenen artean
Ofizialtasuna  Katalunia
Eskualdea Arango harana
Araugilea Conselh Generau d'Aran
Hizkuntza familia
giza hizkuntza
Hizkuntza euroasiarrak
Indoeuropar hizkuntzak
Italiar hizkuntzak
Hizkuntza erromantzeak
italo-mendebaldeko hizkuntzak
mendebaldeko hizkuntza erromantzeak
Gallo-Iberian languages Itzuli
Occitano-Romance languages Itzuli
Okzitaniera
gaskoi
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subjektua aditza objektua eta silabadun hizkuntza
Alfabetoa latindar alfabetoa
Hizkuntza kodeak
Glottolog aran1260

Eduki-taula

ArautzeaAldatu

Aranerak berezko idaztarauak ditu, eta gaskoiaren gainerako aldaeretatik bereizita dago, berezko dituen ezaugarriak kontuan hartzen dira idazteko garaian. Adibidez, emakumezkoentzako pluralak -es bukaera da (es hemnes araneses, 'emakume arandarrak'), gizonentzako pluralen -i (es aranesi) eta artikulu piriniotarrak (eth, era, es).

 
Aranerazko errepide seinaleak

Inguruko hizkuntzen eraginaAldatu

Aranerak inguruko hizkuntza ofizialen eragina jaso du historikoki (gaztelaniarena lehendabizi, katalanarena ondoren), eta egun gaskoitik bereizten dituen ezaugarriak ditu. Horrela, azken hamarkadetan neologismo "hispaniar" ugari gehitu zaizkio araneraren lexikoari. Esaterako, actuar (okzitanieraZko "agir"-en ordez), empresa (vs. "entrepresa"), foment, impartir, increment (vs. "aumentacion"), laborau, matrícula (vs. "inscripcion"), oficina (vs. "burèu"), etab.

ErabileraAldatu

 
Kopuruak
Portzentaiak
Ulertzen dute
6.712
%88,88
Hitz egiteko gai dira
4.700
%62,24
Irakurtzeko gai dira
4.413
%58,44
Idazteko gai dira
2.016
%26,69
Iturria: IDESCAT, 2001eko hizkuntz neurketa

EkimenakAldatu

2005ean Corsa per la lenga izeneko lasterketa aldarrikatzailearen 12. edizioa ospatu zuten, Korrikaren ereduari jarraituz.

ErreferentziakAldatu

  1.   38. araua - Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak Euskaltzaindia . Noiz kontsultatua: 2010-12-23 .
  2. (Katalanez)  El Parlament aprova la llei de l'occità Vilaweb . Noiz kontsultatua: 2011-09-08 .

Kanpo loturakAldatu