1-Butanol

konposatu kimiko

1-Butanola edo n-butanola (IUPAC: butan-1-ola) C4H9OH formula eta egitura lineala duen alkohol primarioa da. Hiru isomero ditu: isobutanola, 2- butanola eta tert-butanola.

1-Butanol
Butan-1-ol.svg
Formula kimikoa C4H10O
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Osatuta oxigeno eta karbono
Ezaugarriak
Dentsitatea
0,81 g/cm³ (20 °C)
Soinuaren abiadura 1.258 m/s (20 °C, likido)
Biskositate dinamikoa 33,79 mPa s
Errefrakzio indiziea 1,399
Azidotasuna (pKa) 16
Disolbagarritasuna 9 g/100 g (ura, 20 °C)
Fusio-puntua −89 °C
−90 °C
Irakite-puntua 117 °C (760 Torr)
Lurrun-presioa 6 mmHg (20 °C)
Masa molekularra 74,073 u
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
3
1
0
Lehergarritasunaren beheko muga 1,4 vol%
Lehergarritasunaren goiko muga 11,2 vol%
Autoignizio tenperatura 345 °C
Denboran ponderatutako esposizio muga 300 mg/m³ (8 h, Ameriketako Estatu Batuak)
Esposizioaren goiko muga 150 mg/m³ (baliorik ez)
Flash-puntua 29 °C
IDLH 4.242 mg/m³
Eragin dezake 1-butanol exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKey LRHPLDYGYMQRHN-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 71-36-3
ChemSpider 258
PubChem 263
Reaxys 969148
Gmelin 28885
ChEBI 25753
ChEMBL CHEMBL14245
NBE zenbakia 1120
RTECS zenbakia EO1400000
ZVG 12650
DSSTox zenbakia EO1400000
EC zenbakia 200-751-6
ECHA 100.000.683
CosIng 35484
MeSH D020001
RxNorm 1310579
Human Metabolome Database HMDB0004327
KNApSAcK C00035814
UNII 8PJ61P6TS3
NDF-RT N0000176059
KEGG D03200 eta C06142
PDB Ligand 1BO
Isobutanol-2D-skeletal.png
Isobutanola
Tert-butyl-alcohol-2D-skeletal.svg
Tert-butanola
Butan-2-ol.svg

2-Butanola

ProdukzioaAldatu

Sintesi-prozedura tradizionalean 1-butanola bi faseko erreakzio baten bidez sintetizatzen da azetaldehidotik abiatuta. Lehenean bi molekula azetaldehidok erreakzionatzen dute krotonaldehidoa emanez. Atzen hau hidrogenatuz sintetizatzen da 1-butanola[1].

Egun gehiago baliatzen den propilenoaren hidroformilazioan, atzen urratsa bitarteko produktu den butanalaren hidrogenazioa da. Rodioa eta kobaltoa usatzen dira katalizatzaile gisa.

 

ErabileraAldatu

1-butanolaren produkzioaren zati handi bat bernizak produzitzeko baliatzen da, % 85aren bueltan. Disolbatzaile moduan ere erabiltzen da, adibidez, nitrozelulosa disolbatzeko edo uretan oinarritutako margoetan. Azken horietan kodisolbatzailea izaten da.

Bestetik, zapore-emaile askoren osagarria ere bada[2].

NaturanAldatu

Naturan karbohidratoen hartziduraren ondorioa izaten da. Edari alkoholdun askotan agertzen da, hala nola, garagardoan, ardoan, brandyan eta whiskia. Biharamunaren erantzuletzat jo izan da, baina ez dago horren ebidentzia zientifiko irmorik. Kontzentrazioa txikia eta aldakorra izaten da.

ErreferentziakAldatu

  1. Vicario Hernandez, Jose Luis & Moreno Benitez, Maria Isabel. (2009). Kimika organiko industriala. EHU, 74-75 or. ISBN 978-84-692-7831-4..
  2. Butanols--four isomers : 1-butanol, 2-butanol, tert-butanol, isobutanol.. World Health Organization 1987 ISBN 978-92-4-154265-4. PMC 20898054. Noiz kontsultatua: 2021-03-02.

Kanpo estekakAldatu