Xuxtarreko sistema hidrauliko historikoa

Xuxtarreko sistema hidrauliko historikoa (persieraz: سازه‌های آبی شوشتر‎) sasandar garaiko ureztatze sistema konplexu bat da, Khuzestango Xuxtar uharte-hirian dagoena. Azpiegituren artean daude errotak, zubiak, urtegiak, tunelak eta ubideak.

Xuxtarreko sistema hidrauliko historikoa
World Heritage Logo global.svg UNESCOren gizateriaren ondarea
Shushtar Historical Hydraulic System Darafsh (6).jpg
Kokapena
Estatu burujabe Iran
ProbintziaKhuzestan
Irango eskualdeaShushtar County
Koordenatuak32°03′13″N 48°50′55″E / 32.05372°N 48.84869°E / 32.05372; 48.8486932°03′13″N 48°50′55″E / 32.05372°N 48.84869°E / 32.05372; 48.84869
Arkitektura
EstiloaSasanian architecture (en) Itzuli
Azalera240,4152 ha
Gizateriaren ondarea
Irizpidea(i), (ii) eta (v)
Erreferentzia1315
Eskualdea[I]Asia eta Ozeania
Izen-ematea2009 (XXXIII. bilkura)
  1. UNESCOk egindako sailkapenaren arabera

2009an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

EzaugarriakAldatu

Dario I.ak abiatu zituen lanak K. a. V. mendean[1], baina sistema hidraulikoa mendeetan zehar aberastu zen, batez ere Sasandar Inperioaren garaian. Elememtu nagusia Gargar ubidea da, hiria urez hornitzen duena tunel eta erroten bidez[1]. Ura iristean, lurren ureztatzea eta landaketa ahalbidetu zuen[1].

Unescok banestutako eremuaren barruan daude Salasel gaztelua, nondik sistema hidraulikoa kontrolatzen den, Kolâh-Farangi dorrea, zeinak uraren maila neurtzen duen, eta Band-e Kaisar urtegi-zubia[1].

Band-e KaisarAldatu

 
Band-e Kaisar erromatar urtegi-zubia.

Band-e Kaisar ("Zesarren urtegia") 500 m luze inguruko erromatar zubi-urtegia zen Karun ibaian zehar. Band-i-Mizan urtegiarekin batera, sistema hidraulikoaren giltzarria zen, ura bildu eta berbiratzen baitzuen ureztatze kanaletara[2]. III. mendean erromatarrek eraikia sasandarrek aginduta[3], ekialderago dagoen erromatar zubi eta urtegia da[4] eta Irango lehen azpiegitura zubi bat urtegiarekin konbinatzen dituena[5].

Zubi hau Pasargada eta Ktesifon lotzen zituen bidean zegoen.

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d (Frantsesez) Centre du patrimoine mondial. (2017)..
  2. Luzera: (Hodge 1992, 85 orr. ); (Hodge 2000, 337f. orr. ); ureztatze sastema: (O'Connor 1993, 130 orr. )
  3. (Smith 1971, 56–61 orr. ); (Schnitter 1978, 32 orr. ); (Kleiss 1983, 106 orr. ); (Vogel 1987, 50 orr. ); (Hartung & Kuros 1987, 232 orr. ); (Hodge 1992, 85 orr. ); (O'Connor 1993, 130 orr. ); (Huff 2010); (Kramers 2010)
  4. (Schnitter 1978, 28, fig. 7 orr. )
  5. (Vogel 1987, 50 orr. )

BibliografiaAldatu

  • Hodge. (1992). Roman Aqueducts & Water Supply. London: Duckworth, 85 or. ISBN 0-7156-2194-7..
  • O'Connor, Colin. (1993). Roman Bridges. Cambridge University Press, 130 (No. E42) or. ISBN 0-521-39326-4..
  • Schnitter, Niklaus. (1978). «Römische Talsperren» Antike Welt 8 (2): 25–32 (32)..
  • Smith, Norman. (1971). A History of Dams. London: Peter Davies, 56–61 or. ISBN 0-432-15090-0..
  • Vogel, Alexius. (1987). Historische Talsperren. Stuttgart: Verlag Konrad Wittwer ISBN 3-87919-145-X..

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu