Nogaiera[1][2] (ногай тили, ногайша) nogaien hizkuntza da, turkiar familiakoa. 87.000 inguru[3] hiztun ditu, Errusiako Dagestan, Karatxai-Txerkesia eta Txetxenia errepubliketan, Stavropol krain eta Astrakhan oblasten.

Nogaiera
Datu orokorrak
Lurralde eremua  Errusia
Hiztunak 87.119 (2010)
Ofizialtasuna  Karatxai-Txerkesia Dagestan
Eskualdea Kaukaso
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia hizkuntza eranskaria
Alfabetoa alfabeto zirilikoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-2 nog
ISO 639-3 nog
Ethnologue nog
Glottolog noga1249
Wikipedia nog

Karatxai-Txerkesian eta Dagestanen hizkuntza ofizialetako bat da, eta eskoletan irakasten da ikasgai bat gisa[4]. Bi aldizkari argitaratzen dira nogaieraz gaur egun: Шоьл Тавысы[5] (Xol tavysy, "esteparen ahotsa") astekaria, Dagestanen eta Ногай Давысы[6] (Nogai davysy, "nogaien ahotsa"), astean bi aldiz ateratzen dena, Karatxai-Txerkesian. TRT Turkiako irrati eta telebista agentziak astean behin irrati saio bat eskaintzen du nogaieraz[7].

DialektoakAldatu

Hiru dialekto bereizi ohi dira [8][9]:

  • aknogaiera ("nogaiera zuria"), Kubanen bizi diren nogaiek hitz egiten dutena;
  • karanogaiera ("nogaiera beltza"), Dagestanen;
  • nogaiera edo erdialdeko nogaiera, Stavropol krain.

Hizkuntza estandarra aknogaieran eta karanogaieran oinarritzen da.

EzaugarriakAldatu

Nogaiera hizkuntza eranskaria da. Izenek kasua eta zenbakia markatzen dute, atzizkien bidez; horrez gain, atzizki posesiboak ere erabiltzen dira. Aditz formak orainaldia-geroaldia, geroaldia (zehaztua eta zehaztugabea) eta lehenaldia (zehaztua eta zehaztugabea) dira.

Idazteko sistemaAldatu

XVIII. mendetik hasita, alfabeto arabiarrez idazten zen nogaiera[10]. 1928an alfabeto latinoan oinarrituta idazteko sistema bat sortu zen, eta 1938tik aurrera alfabeto zirilikoa erabiltzen da nogaieraz idazteko. 1950ko azken erreforma ondoren, honako hauek letrak ditu:

А а Б б В в Г г Д д Е е Ё ё Ж ж
З з И и Й й К к Л л М м Н н Нъ нъ
О о Оь оь П п Р р С с Т т У у Уь уь
Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы
Ь ь Э э Ю ю Я я

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu

Bisita ezazu Nogaiera Wikimedia Incubator proiektuan