Ngawang Lobsang Gyatso

Ngawang Lobsang Gyatso (tibeteraz: བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་, wyliez Blo-bzang Rgya-mtsho, pinyin tibetarrez: Lobsang Gyaco; 1617-1682), bosgarren Dalai Lama izan zen, Handia bezala ezaguna, Tibeteko hiriburu den Lhasan Potala jauregia eraikitzen hasi zena.

Ngawang Lobsang Gyatso
Lozang Gyatso.jpg
5. Dalai Lama


Yonten Gyatso - Tsangyang Gyatso
Bizitza
JaiotzaTibet1617ko urriaren 21a
HeriotzaTibet1682ko apirilaren 2a (64 urte)
Familia
AitaDudul Rabten
Hezkuntza
HizkuntzakTibetera
Irakaslea(k)Lobsang Chökyi Gyaltsen, 4th Panchen Lama (en) Itzuli
Khenpo No Mön Hen Lozang Tendzin Gyaltsen (en) Itzuli
Jetsün Drakpa Gyatso (en) Itzuli
Zur Tön Chöying Rangdrol (en) Itzuli
Ngakgi Wangpo (en) Itzuli
Lam Chen Tsé Ten Gyaltsen (en) Itzuli
Mön Drowa Jamyang Wanggyal Dorjé (en) Itzuli
Konchok Chopel (en) Itzuli
Peljor Lhundrub (en) Itzuli
Men Lungpa Lodrö Chok Gi Dorjé (en) Itzuli
Pema Rigdzin (en) Itzuli
Rinchen Sönam Chok Drub (en) Itzuli
Ikaslea(k)
Jarduerak
Jarduerakpolitikaria, idazlea eta Tertön (en) Itzuli
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaTibetar budismoa
Geluga
Erlijio-ordenaGelug
1291428-1- Siegel des 5. Dalai Lama Dieter Schuh.jpg

Gelugpa eskola budistakoa, XVII. mendean, Tibeteko pertsona politiko garrantzitsu bat izan zen. Gerra zibil baten ondoren eta mongoliar buruzagi militar boteretsu bat zen Gushi Kanen laguntzarekin, Bosgarren Handiari, Tibeteko botere lurtarra eman zitzaion. Sortu zuen gobernuak, 1951 arte iraun zuen. Hasieran, Desi ovirre baten bidez gobernatu zuen, baina, hau hil ondoren, gobernuaren ardura berak hartu zuen, baina beti, beste Desi berri batzuen laguntzarekin.

Txinarekin harremanetan jartzea lortu zuen Shunzhi Enperadorearen bidez, Qing dinastiako bigarren enperadorea, 1652an Beijing bisitatu zuenean, bisita honi esker, dalai lamak, hurrengo Qing enperadoreen erregealdietan, apaiztzat hartuak izan zirelarik.

Dzogchen praktikatzaile handi bat izateagatik ere ezaguna da. Lukhangeko bere tenplu sekretuan, Potalako jauregiaren atzeko laku batean, Lhasako haranean, Rigpa Rangshar Dzogchen tantrari buruzko Longchenparen iruzkin bat irudiztatzen duten mural multzo bat dago.

Bere idazki izpiritualak, budismo tibetarreko lan onartuak dira. Horien artean, Lam Rim tradizioari buruzko tratatu nagusietako bat dago (argialdirako pixkanakako bidea), Manjushri Beraren Hitzak izenburuarekin. Tibeteko hiriburu den Lhasan gailentzen den Potala Jauregia eraiki zuena ere bada.

Bere heriotza, 15 urtez ezkutatu zen, beharbada bere lehen ministroa eta, ustez, Desi Sangay Gyatsoren semeak, Potalako Jauregia eraikitzen amaitu eta Tibeteko biztanleak, dalai lamen arteko oinordekotza garaiaz probestea eragozteko. Desi Sangay Gyatso, gainara, lamaordea izan zen, seigarren dalai lama izan zen Tsangyang Gyatso iritsi arte

OndareaAldatu

Gainera, bosgarren dalai lama, Jonang tradizioa debekatu eta tradizio honetako ia monje guztiak Gelugpa ordenara bihurtzean sortu zuen tentsioagatik gogoratzen da. Debeku honek, kutsu politiko zein filosofikoa zuen.


Aurrekoa
Yonten Gyatso
Dalai Lama
1642-1682
Ondorengoa
Tsangyang Gyatso
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ngawang Lobsang Gyatso