Madrilgo Erkidegoa

Madrilgo Erkidegoa (gaztelaniaz Comunidad de Madrid) Espainiako autonomia erkidego bat da, estatuaren erdi-erdian kokatua. Espainiako erdialdeko goi-ordokian dago, Guadarramako mendikatearen eta Tajo haranaren artean. Mugak hauexek dira: mendebalean, Segovia, Avila eta Toledo; eta ekialdean, Guadalajara eta Cuenca. 7.995 km2 eta 4.947.555 biztanle ditu (1991; 618,8 bizt/km2). Hiriburua Madril da. Historikoki Gaztela Berria delako eskualdean egon da. Hala ere, arrazoi ekonomikoak direla medio, UCD eta PSOEk, erkidego autonomo probintziabakar gisa eratzea erabaki zuten Trantsizio garaian.

Madrilgo Erkidegoa
Comunidad de Madrid
Ereserkia: Hymn of the Community of Madrid (en) Itzuli
Flag of the Community of Madrid.svg
flag of the Community of Madrid (en) Itzuli
Coat of Arms of the Community of Madrid.svg
Coat of arms of the Community of Madrid (en) Itzuli
Localización de la Comunidad de Madrid.svg
Geografia
HiriburuaMadril
40°25′8″N 3°41′31″W
Hiririk handienahiriburu
Azalera8.021
Punturik altuenaPeñalara (2.430 m)
Punturik sakonenaTajo (470 m)
MugakideakGaztela-Mantxa eta Gaztela eta Leon
Administrazioa
PresidenteaIsabel Díaz Ayuso (PP)
Madrilgo Erkidegoko PresidenteaIsabel Díaz Ayuso
LegebiltzarraMadrilgo Biltzarra
Demografia
Biztanleria6.779.888 (2020)
Dentsitatea844,53 bizt/km²
Ekonomia
Historia
Sorrera data: 1983
Bestelako informazioa
Ordu eremua
madrid.org

GeografiaAldatu

Iparraldea Sistema Centralaren bi ertzek osatzen dute: alde batetik Somosierra, izen bereko mendateak (1.454 m) zeharkatua, bi Gaztelen arteko komunikabide zailena; beste aldetik, Guadarramako mendilerroa, Navacerrada eta Guadarrama mendateekin; Peñalara (2.430 m) da gailur nagusia; mendebalean Gredos mendikatea hasten da. Hegoaldean eta hego-mendebalean erliebea leunagoa da.

Klima, landaredia eta hidrografiaAldatu

Klima kontinentala da zabaldian (batez beste, 4,9 °C urtarrilean eta 24,2 °C uztailean) eta Mediterraneoz behetikoa iparraldean. Alde horretan euri gutxi egiten du (438 mm), baina mendietan euri eta elur asko izaten da.

Zabaldiko landaretza urria da, zenbait zuhaixka eta ibaiertzetan dauden baso batzuk besterik ez baitago. Mendietan, berriz, harizti, pinudi eta artadi asko dago.

Ibai nagusia Jarama ibaia da; horren adar garrantzizkoenak Henares, Manzanares, Tajuña eta Lozoya dira. Probintziako urtegi nagusiak Santillana, Manzanares ibaian, eta Puente Viejas dira. Urtegi horien eginkizun nagusia Madrilgo hiria urez hornitzea da. Madrilgo hiria da biztanle gehienak hartzen dituen lurraldea; probintziako gainerako herrietan gero eta jende gutxiago bizi da.

HistoriaAldatu

Espainian monarkia konstituzionala eta autonomiak antolatu ondoren, Madrilek Autonomia Estatutua eskatu zuen, eta 1983an onartu zioten gorteek. Lehen hauteskunde autonomikoetan (1983ko maiatzean) PSOE alderdiak erabateko gehiengoa lortu zuen.

EkonomiaAldatu

Probintziaren produkzio garbia Espainiako estatu osoaren % 16,5 izan zen 1981ean; hazkuntza ikaragarria izan da ondorengo urteetan. Nekazaritzak 1981ean produkzio garbiaren % 0,38 baizik ez zuen hartzen, industriak % 25,9 eta zerbitzuek % 73,72.

Industriako alor garrantzizkoena metalurgia da, eta haren ondoren kimika, eraikuntza, papergintza eta irarlanak, elikagaiak, larrua, ehungintza eta oinetakoak.

AzpiegiturakAldatu

Probintziaren hiriburua burdinbide eta errepide sarearen erdigunea denez, bertatik igarotzen dira Espainia osoko komunikabide garrantzizkoenak.

EskualdeakAldatu

UdalerriakAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Madrilgo udalerrien zerrenda»

Honako hauek dira Madrilgo Erkidegoko udalerririk jendetsuenak:

GizarteaAldatu

Beste probintzietatik etorritako emigrazioak eragin handia izan du hiriburuan.

ErreferentziakAldatu

  1. Instituto Nacional de Estadística - Cifras oficiales de población. 2016.01.01

Kanpo estekakAldatu