Soldata

enplegatzaile batek langile bati aldizka ordaintzen dion ordainsaria
Lansari» orritik birbideratua)

Soldata (ordainsaria ere esaten zaio)[1] enplegu-emailearen langile batek aldizka jasotzen duen diru-kopurua da, lan-denbora jakin baterako, lan jakin bat egiteagatik edo produktu jakin bat fabrikatzeagatik jasotzen duena.

Eguneko lansarien anotazioa goi mailako funtzionarioek zigilatua. Ur-en, Mesopotamiako hegoaldeko hiri zaharrean.

Ordainketa hilerokoa, astekoa edo egunekoa izan daiteke, eta azken kasu horretan, jornal izena hartzen du.[2]

Legez, lansaritzat hartzen dira besteren konturako lan-zerbitzuen prestazio profesionalagatik langileek jasotzen dituzten ordainsari ekonomiko guztiak —dirutan edo gauzatan—, bai benetako lana ordaintzen dutenak, edozein dela ere ordaintzeko modua.[3] Beraz, kanpoan uzten dira norberaren konturako langileak (autonomoak).

Era berean, soldatak, “benetako lana” ordaintzeaz gain, lan denboratzat hartzen diren atsedenaldiak ere ordaintzen ditu: asteko atsedenaldia, laneko jaiak, baimen ordainduak eta urteko oporrak.

Etimologia

aldatu

Latinezko salarium-etik dator hitza. Hau da, gatz arruntetik. Herri-etimologia hedatuenak azaltzen du lokuzio hori gatzez egindako diru gisa, eta jotzen du soldadu erromatarren ordainsaria gatza zela, oso garestia zelako. Baieztapen horrek ez du oinarri historikorik, ez baitago jasota antzinate klasikoan osorik edo zati batean gatzez egindako ordainketarik, ez eta gatzaren balioa txanponak egiteko erabiltzen ziren metal preziatuena baino askoz txikiagoa zelako ere. Autore moderno batzuen arabera, esaldiak "zilarra gatza erosteko [eta beste zenbait produktu]" esan nahi du; teoria hori onargarriagoa da, nahiz eta egiaztapen argirik gabe iraun.[4]

Nomina

aldatu
 
Bideo hau Ikusgela proiektuaren parte da. Bideoak dituzten artikulu guztiak ikus ditzakezu hemen klik eginez gero.
Soldata gordina eta garbia ulertzeko bideoa.

Langile bakoitzak sorrarazitako balio gordina eta garbia kontabilizatzeko erabiltzen den agiria da, langile bakoitzaren soldata osatzen duten atalak jasotzen dituena.

Agiri ofiziala da, eta nominaren inprimakian enpresaren eta langilearen datu fiskal guztiak agertu behar dira. Langile bakoitzak, ordainketa-txekea, bankuko diru-sarrera edo eskudirutan ordaintzeaz gain, sortutako balio gordina, kenkariak eta ordainketa garbia erakusten dituen nomina-agiria ere jaso behar du.

Soldata arrakala

aldatu
 
Bideo hau Ikusgela proiektuaren parte da. Bideoak dituzten artikulu guztiak ikus ditzakezu hemen klik eginez gero.
Gutxieneko soldata, eta gehienezkoa?

Soldata arrakala gizonezkoen eta emakumezkoen batez besteko soldaten arteko aldea da, desparekotasunaren ondorio nagusietako bat.[5]

 
2014ko datuetan jasotako soldata arrakala.

Faktoreen artean daude kristalezko sabaia (segregazio-bertikala), lan-segregazioa, diskriminazio matxista[6], zaintza-lan ez ordainduak[7] eta abar.

Besteak beste, arraza, erlijioa, herritartasuna, sexu-joera... ere hartzen dira kontuan soldata arrakala aipatzean.

Erreferentziak

aldatu
  1. Casals, Claudi; Casals, Claudi. (2021-01-24). «Soldata zer den, soldata kontzeptua» Economía Finanzas (Noiz kontsultatua: 2022-11-08).
  2. Definición de salario, thefreedictionary
  3. Artículo 26.1 del Estatuto de los Trabajadores (España). .
  4. Gainsford, Peter. (11 de enero de 2017). Salt and salary: were Roman soldiers paid in salt?. .
  5. r01etpd015bcda20c3f1ada0b2a1481cd7bafcd1b4, r01e00000ff26d468d9a470b8805bc1120c2f3e7e. (2019-02-15). «Soldata-arrakala salatu» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2022-11-16).
  6. «Urruntzen gaituzten zifrak: Soldata arrakalaren erradiografia Euskadin» EITB 2022-02-22 (Noiz kontsultatua: 2022-11-08).
  7. «Soldata arrakala arazo politiko bat da • ZUZEU» ZUZEU 2019-03-07 (Noiz kontsultatua: 2022-11-08).

Ikus, gainera

aldatu

Kanpo estekak

aldatu