Karlsruhe[1] Alemaniako Baden-Württemberg estatuan dagoen hiria da, Alemania eta Frantziaren arteko mugan dago. Karlsruhe eskualdeko hiriburua da. 2009. urtean 291.959 biztanle zituen.

Karlsruhe
Karlsruhe
hiri-barrutia
Karlsruhe-Schloss-meph666-2005-Apr-22.jpg
Flagge Karlsruhe.svg DEU Karlsruhe COA.svg
Administrazioa
Estatu burujabe Alemania
Alemaniako estatua Baden-Württemberg
AlkateaFrank Mentrup (en) Itzuli
Izen ofizialaKarlsruhe
Jatorrizko izenaKarlsruhe
Posta kodea76229, 76131, 76137, 76133, 76135, 76139, 76149, 76199, 76185, 76187, 76189, 76227 eta 76228
Udalerri kodea08212000
Geografia
Koordenatuak49°01′N 8°24′E / 49.02°N 8.4°E / 49.02; 8.4Koordenatuak: 49°01′N 8°24′E / 49.02°N 8.4°E / 49.02; 8.4
Baden-Württemberg KA (town).svg
Azalera173.42 km²
Altuera115 m eta 118 m
MugakideakKarlsruhe, Germersheim (en) Itzuli, Ettlingen eta Waldbronn
Demografia
Biztanleria313.092 (2019ko irailaren 30a)
Green Arrow Up.svg1.173 (2017)
alt_left  (%Adierazpen errorea: Ustekabeko / eragilea)160.429 (%51.2) alt_right
<div style="display: inline-block; position: relative; width: 200px;" title="Adierazpen errorea: Ustekabeko < eragilea%"> <td style="background: #ea596e; height: 6px; width: Adierazpen errorea: Ustekabeko < eragileapx;"> <td style="background: #55acee; height: 6px; width: Adierazpen errorea: Ustekabeko < eragileapx;">
Dentsitatea1.805,4 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera1715eko ekainaren 17a
Telefono aurrizkia0721
Ordu eremuaUTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuakNancy, Nottingham, Krasnodar, Timișoara, Halle (Saale) eta Torfaen
MatrikulaKA
karlsruhe.de

GeografiaAldatu

 
Hiriaren planoa

Karlsruhe Rhin ibaiaren ekialdeko ertzean kokaturik dago, 100 metrotako garaieran. 49º paraleloak zeharkatzen du hiria. Frantziarekiko mugatik 15 kilometro eskasera dago.

Karlsruheko jauregia erdian dago eta 32 kale ateratzen dira bertatik, gurpil baten erradioen gisa. Gaur egun alde zaharrak antzinako planoari darraio, baina auzo berriek patroi praktikoagoari darraizkio.

HistoriaAldatu

Karlsruhe izenak "Karlosen atsedena" esan nahi du alemanez, Karlos Gilen Baden-Durlacheko Mangraveak amets egin baitzuen bere burua alegiazko hiri hau fundatzen. Karlos bera izan zen Durlachko biztanleekin arazoak izan ondoren 1715ean Karlsruhe sortu zuena. Eraikitako jauregiaren inguruan sortu zen hiria Baden-Durlacheko hiriburu bihurtu zen 1771ean eta Badengo estatuaren hiriburu izaten jarraitu zuen 1945 arte.

KlimaAldatu

      Datu klimatikoak (Karlsruhe)      
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 4 6 11 15 20 23 26 25 22 15 9 5 15.0
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -1 -1 2 5 9 12 14 14 11 7 2 -0 6.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 56 53 53 61 79 86 71 66 53 58 66 66 770
Iturria: [2]

Ondasun nabarmenakAldatu

  • Karlsruhe jauregia (Karlsruher Schloss): 1715ean Karlos Gilen Baden-Durlach Mangravekoak eraikitako jauregi barroko eta neoklasikoa. Lorategi ederrak ditu.
  • Merkatu plaza (Marktplatz): Jauregiaren hegoaldean kokaturik dago eta bertan daude udaletxea (Rathaus), Eliza luteranoa (Evangelische Stadtkirche) eta Karlos Gilenen hilobiaren gaineko piramidea.
  • Dukerri Handiko Hilerriko Kapera: 1889 eta 1896 artean eraikitako mausoleoa.

ZuzenbideaAldatu

Hiri honetan Alemaniako Konstituzio Auzitegiaren egoitza kokatzen da.

KirolakAldatu

Bi futbol talde ditu, biak ere Alemaniako txapeldunak izanak. Karlsruher SC-k 1909ko txapelketa eta bi kopa irabaziak ditu eta Karlsruher FV-k 1910ko txapelketa. Gaur egun bietatik inor ez dabil Ligako lehen mailan.

Karlsruhetar ezagunakAldatu

Hiri senidetuakAldatu

Karlsruhe ondorengo hiriekin senidetuta dago:

IruditegiaAldatu

ErreferentziakAldatu

DemografiaAldatu

See source Wikidata query and sources.


Kanpo estekakAldatu