Oinutsen funikularra

Iruñeko funikularra
Iruñeko harresietako igogailua» orritik birbideratua)

Oinutsen funikularra edo Oinutsen igogailua (Iruñeko harresietako igogailua, batzuetan) Iruñeko funikular bat da.

Infobox Public Transport.png
Oinutsen funikularra
Mugikortasun bertikala Iruñean
Ascensor de la muralla d'Iruñea 20180804 141008.jpg
Igogailu bat, Arrotxapeako norakoa
Datu orokorrak
Garraio mota Funikularra
Zerbitzatutako eskualdeak Arrotxapea - Alde Zaharra,
Iruña,  Nafarroa
Geltoki kopurua 2
Bidaiariak urteko 5 110 000 (2019)[1]
Jabea Iruñeko Udala
Egoitza Oinutsen kalea, 56
Iruñea, Nafarroa Garaia
Web gunea www.iruña.eus
Ustiapena
Ustiapenaren hasiera 2008ko apirilaren 5a (12 urte)
Eragilea(k) Iruñeko Udala
Ibilgailu kopurua 2
Datu teknikoak
Luzera 51,54 m[2]

 Mapa

Funikularra 2008ko apirilaren 5ean inauguratu zuen, Iruñeko hirugarren jasogailua izateko.

Funikularrak funtzionamendu guztiz autonomoa du, baina giza interakzioa behar du aktibatzeko.

HistoriaAldatu

ProiektuaAldatu

Proiektu hau, denbora luzez, alderdi politiko ugariren hauteskunde programetan egon zen, 1999an, Nafar Herriaren Batasuna proposatu zuen lehena izan zelarik.

2006. urtearen amaieran, Yolanda Barcina Iruñeko alkateak funikularren lanak lizitatu zituen aurretik egindako proiektu baten arabera. 8,5 milioi euro bideratu ziren bi urteren buruan amaitzeko. Hautatutako enpresa UTE Iruña Construcción SA - Urazka Construcciones AS izan zen.[3]

EraikuntzaAldatu

Proiektuaren lehen fasean, harresien ezponda egokitu zen, eta hortik igaroko da funikularrak dituen lurpeko tunela. Horretarako, Larruginen aldapa behin betiko itxi zuten eta Santo Domingoko aldapako errei bat okupatu zuten. Hurrengo bi urteetan, neurri horrek entzierrotxoari eragin zion, eta zezenek igarotzen duten espazioa murriztu behar izan zuen.

Jarraian, Oinutsen kaleko 56-58 eraikina eraitsi zen, funikularraren goiko aldean. Bertan, funikularrei egokitutako eraikin berri bat eraiki zen.[4]

Lana amaitzeko sei hilabete baino gutxiago falta zirenean, galeria ia amaituta zegoen. 2007ko apirilera arte ez zen funikularraren galeria amaitu. 2008ko otsailean, beheko horma bota zuten Santo Domingoko aldapan, behealdea hartzeko.[5]

Hilabete horretan bertan funikularraren ondoko Hilarion Eslaba kalea berrurbanizatzen hasi ziren, funikularra irekitzearekin bat egiteko.[6]

Azkenik, 2008ko apirilaren 5ean funikularra inauguratu zen, egun horretan bertan zerbitzuan jarriz.[7]

BilakaeraAldatu

Funikularrak hobetzeaAldatu

2018 eta 2019 bitartean, funikularraren instalazioak hobetzeko lanak egin ziren. Hiru fasetan banatu ziren: ekialdeko funikularra, mendebaldeko funikularra eta ateak. Lehenengo bi faseetarako, bertan lan egiteko bi funikularretako bat zerbitzurik gabe utzi zen. Mekanika hobetu zen eta mantentze-lanak egin ziren. Ordezko aukera gisa, Eskualdeko Hiri Garraioak 14 lineako geldialdi bat jarri zuen funikularraren oinean, ibilgailu batean igo behar duten pertsonak hartu ahal izateko.

Hirugarren fasean, gelditze- eta abiatze-prozesuak hobetu eta azkartu ziren, baita bidaiarien jaitsiera eta igoera ere. Lan horiek 2019ko irailean amaitu ziren.[8][9]

Koronabirusaren krisiaAldatu

Artikulu nagusia: «COVID-19 pandemia Euskal Herrian»

2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemiaren ondorioz konfinamendu orokorra deklaratu ondoren, Iruñeko Udalak hau eta hiri osoan zehar banatutako beste igogailu eta arrapalak ixtea erabaki zuen. Hala, konfinamendu osoan itxita egon ziren ekainaren 22ra arte, egun horretan berriz ireki baitzuten, baina edukiera txikiarekin.[10][11]

AzpiegituraAldatu

Funikularra Iruñeko harresien alde batean eta bestean dago. Behealdea Arrotxapeako zubiaren ondoan dago, Arga ibaia eta Gasaren eskorten inguruan. Zehatzago esanda, Santo Domingoko aldaparen eta Larruginen aldaparen arteko elkargunean.

Goiko aldea Oinutsen kaleko 56. eraikinean sartuta dago, Hilarion Eslaba kalearekiko bidegurutzean. 0 solairua hartzen du. Gorago, udal-biltegi bat, erakusketa-areto bat eta kafetegi-jatetxe bat daude, 1., 2. eta 3. pisuetan, hurrenez hurren.

GoiburuakAldatu

Funikular bi goiburu ditu:

UstiapenaAldatu

Funikular honen funtzioa Arrotxapea eta Iruñeko harresiak eta Iruñeko Alde Zaharraren artean dagoen desnibel edo malda zuzen-zuzenean igotzea da, honela Santo Domingoko aldapa eta Larruginen aldapa saiestuz.

EtorkizunaAldatu

Oraingoz ez da neurri gehigarririk aurreikusi funikularrean.

IrudiakAldatu

ErreferentziakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu