Ireki menu nagusia

Ipui onac

Bizenta Mogel idazle euskaldunak idatzitako euskarazko alegia-bilduma

"Ipui onac, ceintzuetan arquituco dituzten euscaldun necazari ta gazte gueiac eracaste ederrac beren vicitza zucentzeco" Bizenta Mogel idazle azkoitiarrak idatzitako ipuin-liburua da, 1804an argitaratutakoa.

Gipuzkerazko alegia-bilduma bat da, Esoporenetatik latinetik itzuliak edo egokituak. Bizentaren alegiak hizkuntza ulerterraz eta atseginean daude idatziak, ahalik eta irakurle gehienengana iristeko.

Bizenta Mogelen garaiko usteen arabera, ahozko tradizioko ipuinak ez ziren egokiak, hauek ez zirelako moralaren aldetik behar bezain zuzenak. Ipuinek balio didaktikoa behar zuten, onak izango baziren. Protagonistatzat animaliak zituzten alegia klasikoak ziren "ipuin onak", hauek "irakaste ederrak" ematen baitzituzten. Honela dio lanaren hitzaurrean:

« Aitu diot ondo dakian bati, Ipui oek izango dirala guziz onak aztuerazotzeko Nekazarien etxeetatik Ipui oker, ta zatarrak, nola sagar ederrak, ta diru berdiñean saltzen daudenean, baztertu ta saldu ezinda gelditzen diran sagar miñ ta motelak. Nork txori gerezi txatarrai begiratzen dioe dauzkanean eskubatera gerezi anpollak? »


Liburua orduko gipuzkera adibide bikaina da, eta hiru zatitan banatuta dago.

HitzaurreaAldatu

Viktor Munibe Arangureni dedikatuta dago, "Peñafloridako kondea" izan zen Frantzisko Xabier Muniberen ilobari alegia, "Osasuna, pakea, ta urte luzeak" opatuz.

Irakurle euskaldunariAldatu

Atal honetan 50 alegia jasotzen ditu, Esoporenetatik latinetik itzuli edo egokituak, Felix Maria Samaniego idazle arabar ezagunak urte batzuk lehenago gaztelaniaz egindakoen moldekoak: "Astoa ta leoia", "Otsoa ta atxurlaria", "Igela ta idia" eta abar.

Ipuiak itz neurtu, edo berso euskarazkoanAldatu

Zati honetan Juan Antonio Mogel osabak bertsotan idatzitako 8 alegia biltzen dira.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo loturakAldatu