Eta Tiro Baltzari

Eta Tiro Baltzari XIX. amaieraren eta XX. mendeko Bizkaiko abesti abertzale bat da, ezaguna da bereziki Bizkaiko kostaldean eta eskualde honetako Bermeo aldean.

Jatorriz abesti karlista izan zen[1] eta hasierako leloan aldaketa txikia izan arren guda abestiak duen indar eta esanahia ez du galtzen.

Abesti originalaAldatu

Guda abesti hau Gipuzkoan abestu zen lehenengo aldiz Bigarren Karlistaldian karlisten aldeko abesti bat izanik. Kanta honetan "beltza" hitzak liberalen sinonimo moduan erabiltzen da. Eta agerikoa denez, liberalismoaren aurka egiten du.

Joseba Tapiak 2010. urtean Eta tira eta tunba argitaratu zuen diskoan, besteak beste abesti herrikoi hau bertsionatu zuen eta youtuben dago ikusgai[2], behean daude kanta originalaren hitzakː

« Viva, Viva, Viva, gure Jaungoikua!

Viva, Viva, Viva, Aita Erromakua!

Eta tira eta tunba eta tira beltzari, eta tira eta tunba eta tira beltzari!

Viva gure Fedia Españiyakua! Viva Don Karlos eta jende bertakua!

Eta tira eta tunba...

Viva Karlos Setimo, Doña Margarita, laster ikusiko dira Tronuan jarrita!

Eta tira eta tunba...

Aita Santuak berak Koroia ezarrita, Frantziako arraian haraño etorrita!

Eta tira eta tunba...

Karlosek esan ei dau Begoña ganean; laster sartuko dala Madrilgo kalean!

Eta tira eta tunba...

Ikusi gura neuke bere entradia, Madrilgo txankameien ariñeiketia!

Eta tira eta tunba...

Viva Karlos Setimo eta Margarita, Españan agintzeko zer pare polita!

Eta tira eta tunba eta tira beltzari, eta tira eta tunba eta tira beltzari!

»
Karlisten guda abestiaren letra, Bigarren Karlistaldia

XIX. mendearen amaieranAldatu

Mikel Aizpuruk egin zuen "Eta Tiro Baltzari. Abertzaletasuna eta Jauntxokeria Bermeon 1899-1914" saiakera-lanean (Bilbo UEU 1990) abesti eta garaiko giroaren inguruko gauzak ikertu eta argitzen ditu.

Bermeon gertatutako istiluak xehe-xehe aztertzen dira, orduko gizartearen erradiografia eskainiz. Bermeoko gertaerek garaiko egunkari abertzaleetan izan zuten oihartzuna zabala izan zen[3].

XIX. mendearen amaieran jauntxokeriaren eraginak nabariak ziren eta egoera honen aurka EAJk egin zuen lehenengoetako indar erakustaldia Bermeon egin zuen.

Karlistadetik zetorren leloaren doinua mantendu zen baina letra aldatuz behean idatzita dagoen moduan. Kasu honetan "baltzak" ez dira liberalismoarekin (soilik) lotzen den hitz bat. "Baltza"ren sinonimoa konplexuagoa da eta esan nahi bat baino gehiago duː besteak beste jauntxoak, atzerritarrak eta espainiarrak[4].

2009an Hernaniko andra batek abestutako zati bat sarean dago ikusgai.[5]

Bertsio abertzaleaː

« Gora Euzkadi, bizi bedi

Gora Aran(a) Goiri´tar Sabin.

Jaungoikua, Lege Zarra

Gora gora Euzkadi.

»


« Eta tiro eta tiro eta tiro baltzari,

eta tiro eta tunba (1) belarrimotzari!

Belarrimotz entzuidazu denbora gitxi barru Euzkadi daukagu.

Belarrimotz entzuidazu denbora gitxi barru Euzkadi daukagu.

Eta tiro eta tiro eta tiro baltzari, eta tiro eta tunba belarrimotzari!


Kendu, kendu maketuok (e)ta euzkeldun maketuzaliok!

Bota, bota azurbaltzok (e)ta euron lagun guztidjok!

Kendu, kendu maketuok (e)ta euzkeldun maketuzaliok!

Bota, bota azurbaltzok (e)ta euron lagun guztidjok!

»
Bermeoko abertzaleen bertsioa, azken parrafoak Sabin Aranak idatzitakoak dira (KEN bertsoan)[6]

(1) Batzuetan, "tunba" hitzaren ordez "tiro" esaten da.

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu