Digna Garitaonandia Mallabiabarrena (Mallabia, Bizkaia, 1923ko irailaren 22an) euskal erraketista profesionala [1] izan zen. Txikita de Mallabia izenaz kantxaratu zen.

Digna Garitaonandia
Bizitza
Jaiotza Mallabia1923ko irailaren 22a (96 urte)
Herrialdea  Bizkaia, Euskal Herria
Familia
Anai-arrebak
Jarduerak
Jarduerak pilotaria
Izengoitia(k) Txikita de Mallabia

BiografiaAldatu

Digna Garitaonandia[2] pilotan nola hasi zen (Ahotsak.eus proiekturako)

Digna Garitaonandia Mallabiko Areitio auzoko San Trokaz baserrian jaio zen.[3] Eibarrera esniak banatzera joaten zen eta esniok banatu ostean, Astelena frontoira ostera bat egitea zuen atsegin, han pilotan aritzen baitziren, besteak beste, Aixpeko Pilar eta Itturraldeko bikiak, Maria eta Jesusa.

Lehen urratsakAldatu

Sasoi hartan Euskal Herrian erraketista asko sortu ziren, pilotarako zaletasun handia baitzegoen. Eta horietako asko eibartarrak edo Eibarko frontoietan ikasitakoak ziren. Astelena frontoian hasi zen Digna ere pilotan zaletzen eta ikasten. Eibar beste herri batzuk baino irekiagoa zen, ez hain katolikoa; sozialistak eta errepublikanoak ziren nagusi. Emakumeek askatasun gehiago zuten, nahiz eta, batzuek begi onez ikusi ez kirol hau. Mugimendu handiko frontoia zeukan. Hiru pilota eskola sortu zituzten, eta pilotarien harrobia bihurtu zen Eibar.[4]

Erraketista ibilbideaAldatu

Harrobi hartako Dignari laster etorri zitzaion Bartzelonara jokatzen joateko eskaintza. 16 urte bete baino lehen, eta hurrengo Gabonak etxetik kanpo pasatzeko penaz, 1939ko otsailaren 20an heldu zen Mediterraneo ertzeko parajera. Bere debuta Bartzelonan egin zuen.

Dignak erraketista jardun zuen garaian, hain zuen 1943. urteko estatistika baten arabera, jokamolde guztiak kontuan hartuta (eskua, pala, erremontea,zesta...) 1.432 pilotari profesional zeuden eta horietatik erdia baino gehiago, 734 zehazki emakume erraketistak ziren. 1947. urteko beste datu baten arabera, urte hartan 737 erraketista profesional zebiltzan kantxetan.

Estatuan Madril eta Bartzelona izan ziren erraketaren gune indartsuenak. Espainiar Estatuan 37 frontoi izatera iritsi ziren eta bakoitzean 30-40 erraketista aritzen ziren. Egunero jokatzen zituzten partidak, punta-puntan ez zebiltzanek arratsaldez eta gauez, eta, onenek, gauez bakarrik. Horrek esan nahi du egunero betetzen zirela frontoiak [5]

Erraketari agurAldatu

Digna Bartzelonako Nuevo Mundo eta Condal frontoietako jokalari profesionala izan zen zortzi urte luzez, harik eta, 24 urte zituela ezkondu eta erraketari agur esan zion arte.[6]

OmenaldiakAldatu

Emakumezkoen kirol profesionalean aitzindariak izan ziren erraketistak, historiak ahaztu egin dituen arren. [7] Halere, azken urteotan merezitako hainbat omenaldi jaso dituzte. [8]


ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu