Didoera[1] edo tsez hizkuntza (tseios mits[1]) Errusiar Federazioko Dagestan errepublikan erabiltzen den kaukasoar hizkuntza bat da. Dagestango Errepublikako hego-mendebaldeko muturrean, Andijskoje Kojsu ibaiaren goi ibilguan, Georgiako muga ondoan mintzatzen da.

Didoera
Datu orokorrak
Lurralde eremua Errusia
Hiztunak15.000
OfizialtasunaInon ez
Eskualdea Dagestan hegoaldea
UNESCO sailkapena3: arriskuan
AraugileaEz du
Hizkuntza sailkapena
giza hizkuntza
ibero-kaukasoar hizkuntzak
ipar-ekialdeko kaukasoar hizkuntzak
Dagestanian (en) Itzuli
Tsezic languages (en) Itzuli
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologiahizkuntza eranskaria
Kasu gramatikalaksubessive case (en) Itzuli, apudessive case (en) Itzuli eta superlative case (en) Itzuli
Alfabetoaalfabeto zirilikoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-3ddo
Ethnologueddo
Glottologdido1241
UNESCO1051
IETFddo
Endangered
Languages Project

2211

Didoeraren hiztunak 15.000 dira iturri batzuen arabera[2], eta 7.000 inguru beste batzuen aburuz[1].

Didoerak beste hizkuntzen eragin handia izan du, esate baterako, avarerarena, georgierarena, turkierarena eta arabierarena, eta sobietar garaian errusieraren mailegu asko hartu zituen.

DialektoakAldatu

Didoera bi dialekto-multzotan bereizten da: bata, didoera bera eta bestea sagadera[erreferentzia behar]. Oro har, didoera bost dialektotan banaturik dago[1].

EgoeraAldatu

Didoera ahozko hizkuntza denez familia artean berba egiteko erabiltzen da; beraz, eskoletan ez da irakasten. Eskoletan erabiltzen direnak,avarera eta errusiera dira, baina ez dago hizkuntza eskoletan irakasteko estandar idatzirik. Horregatik, gaur egun didoeraz idazteko estandar bat sortzeko ahaleginak egiten ari dira. Avaera hasierako mailetan eta errusiera goiko mailetan irakasteko erabiltzen dira. Avarera erabili izan dute didoera hiztunek, beste herriekin komunikatzeko. Idazteko, 1957ra arte arabiera eta errusiera erabiltzen zituzten, geroztik, ordea, avarera.

Gaur egun didoera galtzeko arrisku larrian dago, errusiera oso hedatuta dagoelako eta avareraren kultura historikoki asko zabaldu delako. 1993tik zirilikoan oinarritutako alfabeto bat dagoenez, noizean behin artikuluak argitaratzen dira hizkuntza honetan.

XIX. mende bukaeran eta XX.aren hasieran didoek, inguruko beste askok bezala, Otomandar Inperiorantz jo zuten. Gaur egun, Turkian eta Georgian didoeraren hiztun taldeak daude.

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu